Khác biệt giữa các bản “DOI”
n
 
(Không hiển thị 61 phiên bản của cùng người dùng ở giữa)
Dòng 1: Dòng 1:
 
{{#switch: {{NAMESPACENUMBER}} | 0 = <div style="height:10px;">[[Thể loại:Mục từ cần bình duyệt]]</div>
 
{{#switch: {{NAMESPACENUMBER}} | 0 = <div style="height:10px;">[[Thể loại:Mục từ cần bình duyệt]]</div>
 
<center>[[File:UnderCon icon.svg|frameless|30px|link=]] ''Mục từ này chưa được [[BKTT:Tiêu chuẩn mục từ|bình duyệt]] và có thể cần sự [[Trợ giúp:Hướng dẫn|giúp đỡ của bạn]] để hoàn thiện.''</center> |}}
 
<center>[[File:UnderCon icon.svg|frameless|30px|link=]] ''Mục từ này chưa được [[BKTT:Tiêu chuẩn mục từ|bình duyệt]] và có thể cần sự [[Trợ giúp:Hướng dẫn|giúp đỡ của bạn]] để hoàn thiện.''</center> |}}
<!-- BẮT ĐẦU NỘI DUNG MỤC TỪ Ở DƯỚI ĐÂY. XIN ĐỪNG SỬA ĐỔI GÌ TỪ DÒNG NÀY TRỞ LÊN TRÊN, TRƯỚC KHI MỤC TỪ ĐƯỢC BÌNH DUYỆT -->
+
[[Tập tin:DOI logo.svg|thumb|Logo Tổ chức Quốc tế<ref name="trangchudoi">[https://www.doi.org/ Tổ chức DOI Quốc tế] (nhận dạng biểu trưng của DOI)</ref> DOI]]
[[Tập tin:DOI logo.svg|thumb|Logo [https://www.doi.org/ Tổ chức Quốc tế DOI]]]
+
'''DOI''' (viết tắt của '''Digital Object Identifier''' - '''Định danh số cho đối tượng''')<ref name="doi1">Digital object identifier system: An overview, [[doi]]:[https://doi.org/10.1108/02640470610689151 10.1108/02640470610689151]</ref>là một định danh (không phải vị trí) của một thực thể trên mạng [[kỹ thuật số]].<ref name="doi1"/> cung cấp một [[hệ thống]] để xác định liên tục và có thể hành động cũng như trao đổi [[thông tin]] được quản lý liên tục trên các mạng kỹ thuật số<ref name="doi1445">Digital object identifier system: An overview, trang 445, [[doi]]:[https://doi.org/10.1108/02640470610689151 10.1108/02640470610689151]</ref>Tên DOI có thể được gán cho bất kỳ thực thể vật lý, kỹ thuật số hoặc trừu tượng để chia sẻ với cộng đồng người dùng quan tâm hoặc quản lý dưới dạng [[tài sản trí tuệ]] và cũng có thể được biểu thị dưới dạng [[URL]] (URI).<ref name="doi1445"/> Hệ thống DOI được thiết kế cho khả năng tương tác làm việc với các lược đồ [[định danh]] và [[siêu dữ liệu]] hiện có.<ref name="sotaydoi">Sổ tay về DOI, [[doi]]:[https://www.doi.org/10.1000/182 10.1000/182]</ref>
'''DOI''' (viết tắt '''Digital Object Identifier''' - '''Định danh số cho đối tượng''')<ref name="trangchudoi">[https://www.doi.org/ Tổ chức DOI Quốc tế]</ref><ref name="ISO 26324:2012">[https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:26324:ed-1:v1:en Tiêu chuẩn Quốc tế ISO 26324:2012 về DOI]</ref><ref name="TCVN 12198:2018">[https://vientieuchuan.vn/tieu-chuan-viet-nam-tcvn121982018.html Tiêu chuẩn Quốc gia Việt Nam TCVN 12198:2018 về DOI]</ref> là một định danh (không phải vị trí) của một thực thể trên mạng [[kỹ thuật số]]. cung cấp một [[hệ thống]] để xác định liên tục và có thể hành động cũng như trao đổi [[thông tin]] được quản lý liên tục trên các mạng kỹ thuật số. Tên DOI có thể được gán cho bất kỳ thực thể nào - vật lý, kỹ thuật số hoặc trừu tượng - chủ yếu để chia sẻ với cộng đồng người dùng quan tâm hoặc quản lý dưới dạng [[tài sản trí tuệ]]. Hệ thống DOI được thiết kế cho khả năng tương tác; nghĩa là sử dụng hoặc làm việc với các lược đồ [[định danh]] và [[siêu dữ liệu]] hiện có. Tên DOI cũng có thể được biểu thị dưới dạng [[URL]] (URI).<ref name="gioithieudoi">[https://www.doi.org/doi_handbook/1_Introduction.html Tổng quan về DOI]</ref>
 
  
 
== Lịch sử ==
 
== Lịch sử ==
Hệ thống DOI bắt nguồn từ một sáng kiến ​​chung của ba [[hiệp hội thương mại]] trong ngành xuất bản ([[Hiệp hội các nhà xuất bản quốc tế]]; [[Hiệp hội các nhà xuất bản khoa học kỹ thuật và y tế quốc tế]]; [[Hiệp hội các nhà xuất bản Hoa Kỳ]]). Mặc dù có nguồn gốc từ xuất bản văn bản, DOI được hình thành như một khuôn khổ chung để quản lý việc xác định nội dung qua các mạng kỹ thuật số, nhận ra xu hướng hội tụ [[kỹ thuật số]] tính khả dụng đa phương tiện. Hệ thống này được công bố tại Hội chợ Sách Frankfurt 1997. Năm 1997, Tổ chức DOI® Quốc tế (IDF) được thành lập để phát triển và quản lý hệ thống DOI.<ref name="gioithieudoi"/> Ngay từ khi thành lập, IDF đã làm việc với [[Tổng công ty Sáng kiến ​​Nghiên cứu Quốc gia]] (CNRI) với tư cách là đối tác kỹ thuật, sử dụng Hệ thống Xử lý do CNRI phát triển làm thành phần mạng kỹ thuật số của hệ thống DOI. CNRI vẫn là đối tác kỹ thuật của IDF.
+
Hệ thống DOI bắt nguồn từ một sáng kiến chung của ba [[hiệp hội thương mại]] trong ngành xuất bản ([[Hiệp hội các nhà xuất bản quốc tế]]; [[Hiệp hội các nhà xuất bản khoa học kỹ thuật và y tế quốc tế]]; [[Hiệp hội các nhà xuất bản Hoa Kỳ]]) được hình thành như một khuôn khổ chung để quản lý việc xác định nội dung qua các mạng kỹ thuật số, nhận ra xu hướng hội tụ [[kỹ thuật số]] tính khả dụng đa phương tiện.<ref name="doi1445"/>Năm 1997, tổ chức DOI® Quốc tế (IDF) được thành lập để phát triển và quản lý hệ thống DOI.<ref name="doi1445"/>
  
Từ năm 1998, Quỹ đã làm việc chặt chẽ với dự án indecs (1998-2000) và một số sáng kiến ​​tiếp theo và đang tiếp tục xây dựng dựa trên điều này. Khung indecs làm nền tảng cho mô hình dữ liệu DOI và cũng Khung bản đồ từ vựng (VMF). IDF hiện lưu trữ trang web [[VMF]] và tham gia quản trị VMF; từ điển dữ liệu của [[IDF]] một không gian tên trong [[VMF]].<ref name="gioithieudoi"/>
+
Ứng dụng đầu tiên của hệ thống DOI đó liên kết trích dẫn các bài [[báo điện tử]] của cơ quan đăng ký [[Crossref]] được đưa ra vào năm 2000, kể từ đó, các cơ quan đăng ký khác đã được bổ nhiệm trong các lĩnh vực khác nhau, ví dụ như quản lý tài sản của ngành công nghiệp giải trí, dữ liệu và một số ngôn ngữ.<ref name="doi1445"/>
  
Ứng dụng đầu tiên của hệ thống DOI, liên kết trích dẫn các bài [[báo điện tử]] của cơ quan đăng ký [[Crossref]], được đưa ra vào năm 2000. Kể từ đó, các cơ quan đăng ký khác đã được bổ nhiệm trong các lĩnh vực khác, ví dụ như quản lý tài sản của ngành công nghiệp giải trí, dữ liệu và một số ngôn ngữ.<ref name="gioithieudoi"/>
+
Năm 2000, cú pháp của DOI đã được chuẩn hóa thông qua NISO đã được phê duyệt thành tiêu chuẩn [[ISO]] vào năm 2010.<ref name="doi1445"/>
 
 
Năm 2000, cú pháp của DOI đã được chuẩn hóa thông qua NISO. Hệ thống DOI đã được phê duyệt thành tiêu chuẩn [[ISO]] vào năm 2010. Một số bài báo mô tả tiến trình trong thập kỷ đầu tiên của sáng kiến ​​DOI được liệt kê trong Thư mục. Tài liệu xuất hiện trong các phiên bản trước của trang web DOI hiện đã được lưu trữ.<ref name="gioithieudoi"/>
 
  
 
== Nhãn hiệu ==
 
== Nhãn hiệu ==
DOI®, DOI.ORG® và shortDOI® là các nhãn hiệu đã đăng ký của Tổ chức DOI Quốc tế ([[IDF]]).<ref name="gioithieudoi"/>
+
DOI®, DOI.ORG® và shortDOI® là các nhãn hiệu đã đăng ký của Tổ chức DOI Quốc tế ([[IDF]]).<ref name="sotaydoi"/>
  
 
== Tổng quan ==
 
== Tổng quan ==
Hệ thống DOI được thiết kế để hoạt động qua [[Internet]]. Tên DOI được gán vĩnh viễn cho một đối tượng để cung cấp một liên kết mạng liên tục có thể phân giải được tới thông tin hiện tại về đối tượng đó bao gồm cả nơi đối tượng hoặc thông tin về nó, có thể được tìm thấy trên [[Internet]]. Mặc dù thông tin về một đối tượng có thể thay đổi theo thời gian nhưng tên DOI của nó sẽ không thay đổi. Tên DOI có thể được phân giải trong hệ thống DOI thành các giá trị của một hoặc nhiều loại dữ liệu liên quan đến đối tượng được xác định bằng tên DOI đó, chẳng hạn như URL, địa chỉ e-mail, các số nhận dạng khác và siêu dữ liệu mô tả.<ref name="gioithieudoi"/>
+
Hệ thống DOI được thiết kế để hoạt động qua [[Internet]], được gán vĩnh viễn cho một đối tượng để cung cấp một liên kết mạng liên tục có thể phân giải được tới thông tin hiện tại về đối tượng đó bao gồm cả nơi đối tượng hoặc thông tin về nó, có thể được tìm thấy trên [[Internet]]; thông tin về một đối tượng có thể thay đổi theo thời gian nhưng tên DOI của nó sẽ không thay đổi.<ref name="sotaydoitongquan">Sổ tay về DOI, [[doi]]:[https://www.doi.org/10.1000/182 10.1000/182], Chương 1:Giới thiệu, Tổng quan</ref>
  
Hệ thống DOI cho phép xây dựng các dịch vụ và [[giao dịch tự động]]. Các ứng dụng của hệ thống DOI bao gồm nhưng không giới hạn trong việc quản lý vị trí quyền truy cập thông tin và tài liệu; quản lý siêu dữ liệu; tạo thuận lợi cho các giao dịch điện tử; nhận dạng duy nhất liên tục của bất kỳ dạng dữ liệu nào; và các giao dịch thương mại và phi thương mại.<ref name="gioithieudoi"/>
+
Hệ thống DOI cho phép xây dựng các dịch vụ và [[giao dịch tự động]]; các ứng dụng của hệ thống DOI bao gồm nhưng không giới hạn trong việc quản lý vị trí, quyền truy cập thông tin và tài liệu; quản lý siêu dữ liệu; tạo thuận lợi cho các giao dịch điện tử; nhận dạng duy nhất liên tục của bất kỳ dạng dữ liệu nào, các giao dịch thương mại và phi thương mại.<ref name="sotaydoitongquan"/>
  
Nội dung của một đối tượng liên kết với tên DOI được [[siêu dữ liệu]] DOI mô tả rõ ràng, dựa trên mô hình dữ liệu có thể mở rộng có cấu trúc cho phép đối tượng được liên kết với siêu dữ liệu ở bất kỳ mức độ chính xác và chi tiết mong muốn nào để hỗ trợ mô tả và dịch vụ. Mô hình dữ liệu hỗ trợ khả năng tương tác giữa các ứng dụng DOI.<ref name="gioithieudoi"/>
+
Nội dung của một đối tượng liên kết với tên DOI được [[siêu dữ liệu]] DOI mô tả rõ ràng, dựa trên mô hình dữ liệu có thể mở rộng có cấu trúc cho phép đối tượng được liên kết với siêu dữ liệu ở bất kỳ mức độ chính xác và chi tiết mong muốn nào để hỗ trợ mô tả và dịch vụ<ref name="sotaydoitongquan"/>
  
 
== Cấu trúc ==
 
== Cấu trúc ==
Cú pháp của DOI được tạo thành từ một tiền tố và một hậu tố DOI được ngăn cách nhau bởi dấu gạch chéo. Không có giới hạn cho độ dài của [[định danh]] DOI hay cho tiền tố và hậu tố DOI. [[Định danh]] DOI không phân biệt chữ thường và hoa, có thể chứa bất kỳ ký tự in được từ bảng ký tự của Unicode. Những quy định cụ thể hơn về việc sử dụng ký tự (như các ký tự, chữ cái của một ngôn ngữ cụ thể nào đó) được xác định bởi Cơ quan đăng ký theo tiêu chuẩn này.<ref name="TCVN 12198:2018"/>
+
Cú pháp của DOI được tạo thành từ một tiền tố và một hậu tố DOI được ngăn cách nhau bởi dấu gạch chéo; không có giới hạn cho độ dài của [[định danh]] DOI hay cho tiền tố và hậu tố DOI; [[định danh]] DOI không phân biệt chữ thường và hoa, có thể chứa bất kỳ ký tự in được từ bảng ký tự của Unicode.<ref name="cautrucdoi">The basics of CrossRef extensible markup language, [[doi]]:[https://doi.org/10.6087/kcse.2014.1.76 10.6087/kcse.2014.1.76]</ref>
 
 
Sự kết hợp của một tiền tố DOI duy nhất (được cấp cho một đơn vị chủ thể đăng ký DOI cụ thể) và một hậu tố DOI duy nhất (được chính chủ thể đăng ký đó gán cho một đối tượng cụ thể) sẽ đảm bảo tính duy nhất cũng như cho phép phân bố định danh DOI theo phân cấp. [[Định danh]] DOI là một chuỗi “mờ” cho các mục đích của hệ thống DOI. Không có thông tin dứt khoát nào có thể được suy ra từ chuỗi ký tự cụ thể của một tên DOI. Đặc biệt, việc đưa vào trong định danh DOI mã số đăng ký được cấp cho một chủ thể đăng ký cụ thể không cung cấp dấu hiệu về [[quyền sở hữu]] các quyền và trách nhiệm quản lý hiện tại của [[sở hữu trí tuệ]] trong đối tượng được tham chiếu. Những thông tin này có thể được xác nhận trong các dữ liệu đặc tả được liên kết.<ref name="TCVN 12198:2018"/>
 
  
Một định danh DOI cho đối tượng không phải là một sự thay thế cho các sơ đồ định danh khác như [[ISAN]], [[ISBN]], [[ISRC]], [[ISSN]], [[ISTC]], [[ISNI]] và những định danh được chấp nhận khác. Khi được sử dụng cùng chúng, nó có thể tăng cường chức năng [[định danh]] được cung cấp bởi các hệ thống đó với những chức năng bổ sung của hệ thống DOI.<ref name="TCVN 12198:2018"/>
+
Sự kết hợp của một tiền tố DOI duy nhất (được cấp cho một đơn vị chủ thể đăng ký DOI cụ thể) và một hậu tố DOI duy nhất (được chính chủ thể đăng ký đó gán cho một đối tượng cụ thể) sẽ đảm bảo tính duy nhất cũng như cho phép phân bố định danh DOI theo phân cấp; [[định danh]] DOI là một chuỗi “mờ” cho các mục đích của hệ thống DOI; không có thông tin dứt khoát nào có thể được suy ra từ chuỗi ký tự cụ thể của một tên DOI.<ref name="cautrucdoi"/>
  
'''Tiền tố của định danh DOI''' bao gồm một chỉ số thư mục và theo sau đó là một mã số đăng ký. Hai thành phần này được phân cách nhau bởi dấu chấm (“.”). Chỉ số thư mục là “10”. Chỉ số thư mục này sẽ phân biệt toàn bộ các chuỗi ký tự (tiền tố và hậu tố) chính là [[định danh]] của đối tượng số trong hệ thống phân giải. Thành phần thứ hai của tiền tố định danh DOI là một mã số đăng ký. [[Mã số]] đăng ký là một chuỗi duy nhất được gán cho một chủ thể đăng ký. Ví dụ: 10.1000 Tiền tố định danh DOI bao gồm một chỉ số thư mục “10” và sau đó là mã số đăng ký “1000”.<ref name="TCVN 12198:2018"/>
+
Một định danh DOI cho đối tượng không phải là một sự thay thế cho các sơ đồ định danh khác như [[ISAN]], [[ISBN]], [[ISRC]], [[ISSN]], [[ISTC]], [[ISNI]] và những định danh được chấp nhận khác; khi được sử dụng cùng chúng, nó có thể tăng cường chức năng [[định danh]] được cung cấp bởi các hệ thống đó với những chức năng bổ sung của hệ thống DOI.<ref name="cautrucdoi"/>
  
'''Hậu tố của định danh DOI''' bao gồm một chuỗi tự có độ dài bất kỳ được lựa chọn bởi người đăng . Mỗi hậu tố này phải duy nhất cho một tiền tố. Hậu tố duy nhất này có thể có một số tuần tự, hoặc nó có thể kết hợp với một định danh được tạo ra từ hoặc dựa trên một hệ thống định danh khác (dụ ISBN, ISSN…). Ví dụ: 10.1000/123456 Định danh DOI với tiền tố “10.1000” hậu tố “123456”. <ref name="TCVN 12198:2018"/>
+
'''Tiền tố của định danh DOI''' bao gồm một chỉ số thư mục và theo sau đó là một mã số đăng ; hai thành phần này được phân cách nhau bởi dấu chấm (“.”); chỉ số thư mục là “10”, chỉ số thư mục này sẽ phân biệt toàn bộ các chuỗi tự (tiền tố và hậu tố) chính [[định danh]] của đối tượng số trong hệ thống phân giải; thành phần thứ hai của tiền tố định danh DOI là một số đăng ký đây là một chuỗi duy nhất được gán cho một chủ thể đăng ký; ví dụ: 10.1000 Tiền tố định danh DOI bao gồm một chỉ số thư mục “10” sau đó là mã số đăng ký “1000”.<ref name="cautrucdoi"/>
  
Khi hiển thị trên màn hình hoặc trong [[in ấn]], một định danh DOI được bắt đầu bởi một chữ thường “doi:” trừ khi bối cảnh chỉ rõ ràng một định danh DOI đang được nói đến. Các nhãn “doi:” đi kèm này không phải là một phần của giá trị định danh DOI.<ref name="TCVN 12198:2018"/>  
+
'''Hậu tố của định danh DOI''' bao gồm một chuỗi ký tự có độ dài bất kỳ được lựa chọn bởi người đăng ký; mỗi hậu tố này phải là duy nhất cho một tiền tố; hậu tố duy nhất này có thể có một số tuần tự, hoặc nó có thể kết hợp với một định danh được tạo ra từ hoặc dựa trên một hệ thống định danh khác (ví dụ ISBN, ISSN…); ví dụ: 10.1000/123456 Định danh DOI với tiền tố “10.1000” và hậu tố “123456”.<ref name="cautrucdoi"/>
  
Ví dụ: Định danh DOI “10.1006/jmbi.1998.2354” sẽ được hiển thị và in ra là “doi:10.1006/jmbi.1998.2354”.<ref name="TCVN 12198:2018"/>
+
Khi hiển thị trên màn hình hoặc trong [[in ấn]], một định danh DOI được bắt đầu bởi một chữ thường “doi:” trừ khi bối cảnh chỉ rõ ràng một định danh DOI đang được nói đến; các nhãn “doi:” đi kèm này không phải là một phần của giá trị định danh DOI.<ref name="cautrucdoi"/>
  
Định danh DOI khi biểu diễn trong một [[URL]] và được trao đổi qua giao thức [[HTTP]] sẽ cần có những ràng buộc để tuân theo hướng dẫn tiêu chuẩn [[IETF]] cho biểu diễn [[URI]]. Cú pháp của URI là hạn chế hơn so với cú pháp cho DOI; một số ký tự đặc biệt sẽ cần được mã hóa phần trăm.<ref name="TCVN 12198:2018"/>  
+
Ví dụ: Định danh DOI “10.1006/jmbi.1998.2354” sẽ được hiển thị và in ra là “doi:10.1006/jmbi.1998.2354”.<ref name="cautrucdoi"/>
  
Ví dụ: Định danh DOI “10.1006/jmbi. 1998.2354” tạo nên một link URL là “http://dx.doi.org/10.1006/jmbi.1998.2354”.<ref name="TCVN 12198:2018"/>
+
Định danh DOI khi biểu diễn trong một [[URL]] được trao đổi qua giao thức [[HTTP]] sẽ cần có những ràng buộc để tuân theo hướng dẫn tiêu chuẩn [[IETF]] cho biểu diễn [[URI]]; cú pháp của URI hạn chế hơn so với cú pháp cho DOI; một số ký tự đặc biệt sẽ cần được mã hóa phần trăm.<ref name="cautrucdoi"/>
  
 
== Lợi ích DOI ==
 
== Lợi ích DOI ==
Hệ thống DOI cung cấp một tập hợp các chức năng duy nhất:<ref name="gioithieudoi"/>
+
Hệ thống DOI cung cấp một tập hợp các chức năng duy nhất:<ref name="sotaydoi"/>
* Tính bền bỉ , nếu vật liệu được di chuyển, sắp xếp lại hoặc đánh dấu
+
* Tính bền bỉ , nếu vật liệu được di chuyển, sắp xếp lại hoặc đánh dấu<ref name="sotaydoi"/>
* Khả năng tương tác với các dữ liệu khác từ các nguồn khác
+
* Khả năng tương tác với các dữ liệu khác từ các nguồn khác<ref name="sotaydoi"/>
* Khả năng mở rộng bằng cách thêm các tính năng và dịch vụ mới thông qua quản lý các nhóm tên DOI
+
* Khả năng mở rộng bằng cách thêm các tính năng và dịch vụ mới thông qua quản lý các nhóm tên DOI<ref name="sotaydoi"/>
* Quản lý một lần dữ liệu cho nhiều định dạng đầu ra (nền tảng độc lập)
+
* Quản lý một lần dữ liệu cho nhiều định dạng đầu ra (nền tảng độc lập)<ref name="sotaydoi"/>
* Quản lý lớp các ứng dụng và dịch vụ
+
* Quản lý lớp các ứng dụng và dịch vụ<ref name="sotaydoi"/>
* Cập nhật động siêu dữ liệu, ứng dụng và dịch vụ.
+
* Cập nhật động siêu dữ liệu, ứng dụng và dịch vụ.<ref name="sotaydoi"/>
  
Lợi ích của việc triển khai hệ thống DOI bao gồm hỗ trợ quản lý nội dung nội bộ và cho phép phát triển sản phẩm nhanh hơn, có khả năng mở rộng hơn, bằng cách mang lại bốn lợi thế chính giúp dễ dàng hơn và rẻ hơn:<ref name="gioithieudoi"/>
+
Lợi ích của việc triển khai hệ thống DOI bao gồm hỗ trợ quản lý nội dung nội bộ và cho phép phát triển sản phẩm nhanh hơn, có khả năng mở rộng hơn, bằng cách mang lại bốn lợi thế chính giúp dễ dàng hơn và rẻ hơn:<ref name="sotaydoi"/>
* Biết những gì bạn có (người dùng có thể xem danh mục nội dung có sẵn trong toàn bộ doanh nghiệp)
+
* Biết những gì bạn có (người dùng có thể xem danh mục nội dung có sẵn trong toàn bộ doanh nghiệp)<ref name="sotaydoi"/>
* Tìm những gì bạn muốn (người dùng có thể tìm kiếm và duyệt nội dung được sử dụng hoặc tái mục đích)
+
* Tìm những gì bạn muốn (người dùng có thể tìm kiếm và duyệt nội dung được sử dụng hoặc tái mục đích)<ref name="sotaydoi"/>
* Biết nó tồn tại ở đâu (có thể xem mục tồn tại ở đâu trong tổ chức)
+
* Biết nó tồn tại ở đâu (có thể xem mục tồn tại ở đâu trong tổ chức)<ref name="sotaydoi"/>
* Có thể lấy nó (người dùng và công cụ sản xuất có thể truy xuất nội dung).
+
* Có thể lấy nó (người dùng và công cụ sản xuất có thể truy xuất nội dung).<ref name="sotaydoi"/>
  
 
== Xem thêm ==
 
== Xem thêm ==
Dòng 67: Dòng 62:
 
* [[LCCN]] (Số kiểm soát của Thư viện Quốc hội Mỹ)
 
* [[LCCN]] (Số kiểm soát của Thư viện Quốc hội Mỹ)
  
== Tài liệu ==
+
== Tài liệu tham khảo ==
* ''Digital object identifier'', Jesse Russell, Ronald Cohn, ISBN: [https://books.google.com.vn/books/about/Digital_Object_Identifier.html?id=h_EBMwEACAAJ&redir_esc=y 9785512673713], Book on Demand, 2012
+
<div style="height:400px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;">
* ''Syntax for the Digital Object Identifier: An American National Standard'', American National Standards Institute, ISBN: [https://books.google.com.vn/books?id=am7gAAAAMAAJ&redir_esc=y 9781880124680], National Information Standards Organization, 2006
+
# Nader Ale Ebrahim, ''Digital Object Identifier (DOI): Introduction and Applications'', [[doi]]:[https://doi.org/10.6084/m9.figshare.3759345.v1 10.6084/m9.figshare.3759345.v1], 2016
* ''Digital object identifier'', García Testal, Cristina, ISSN: [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo;jsessionid=CFCBA6203F8DDB3498A902BEC5FB7F8E.dialnet02?codigo=200385 1699-2407], Tập 10, Số 7-8, 2001.
+
# Rajesh Chandrakar, ''Digital object identifier system: An overview'', [[doi]]:[https://doi.org/10.1108/02640470610689151 101108/02640470610689151], tháng 7 năm 2006
* ''DOI - Digital Object Identifier'', Martin Žnideršič, ISSN: [https://www.worldcat.org/title/doi-digital-object-identifier-revolucija-v-upravljanju-in-trgovanju-z-avtorsko-pravno-zascitenimi-informacijami-na-internetu-v-tretjem-tisocletju/oclc/443996366&referer=brief_results 0023-2424], Knjižnica, 41, št. 4 (1997), str. 33-39
+
# Natasha Simons, ''Implementing DOIs for Research Data'', [[doi]]:[https://doi.org/10.1045/may2012-simons 10.1045/may2012-simons], tháng 6 năm 2012
* ''The CAL Digital Object Identifier Coursepack Implementation Project'', Copyright Agency Ltd, ISBN: [https://www.worldcat.org/title/cal-digital-object-identifier-coursepack-implementation-project-lessons-learned/oclc/224275781&referer=brief_results 9780646436531], Sydney, N.S.W. 2004.
+
# Waitzman, ''Standard for the transmission of IP datagrams on avian carriers'', [[doi]]:[https://doi.org/10.17487/RFC1149 10.17487/RFC1149], 1990
* ''Digital object identifier'', Cristina García Testal, ISBN: 6895363882, ISSN: [https://www.worldcat.org/title/digital-object-identifier/oclc/6895363882&referer=brief_results 1386-6710], El Profesional de la Informacion, v10 n7-8 (20010601): 26-31.
+
# Colleran, Edward, ''Digital Object Identifiers: Just an Idea or an Innovation of Value?'', [[doi]]:[https://doi.org/10.6084/m9.figshare.3364240.v1 10.6084/m9.figshare.3364240.v1], 2016
 +
# Nader Ale Ebrahim, ''New systems for measuring research impact'', [[doi]]:[https://dx.doi.org/10.6084/m9.figshare.3364240.v1 10.6084/m9.figshare.3364240.v1], 2016
 +
# {{cite book | last=Celko | first=Joe | title=Joe Celko's Data, Measurements and Standards in SQL | chapter=Digital Object Identifier (DOI) | publisher=Elsevier | year=2010 | isbn=978-0-12-374722-8 | doi=10.1016/b978-0-12-374722-8.00029-3}}
 +
# {{cite journal | last=Khedmatgozar | first=Hamid Reza | last2=Alipour-Hafezi | first2=Mehdi | title=The role of digital identifier systems in the theory of digital objects | journal=International Journal of Information Management | publisher=Elsevier BV | volume=37 | issue=3 | year=2017 | issn=0268-4012 | doi=10.1016/j.ijinfomgt.2017.01.004 | pages=162–165}}
 +
# {{cite journal | last=Gorraiz | first=Juan | last2=Melero-Fuentes | first2=David | last3=Gumpenberger | first3=Christian | last4=Valderrama-Zurián | first4=Juan-Carlos | title=Availability of digital object identifiers (DOIs) in Web of Science and Scopus | journal=Journal of Informetrics | publisher=Elsevier BV | volume=10 | issue=1 | year=2016 | issn=1751-1577 | doi=10.1016/j.joi.2015.11.008 | pages=98–109}}
 +
# {{cite book | last=Celko | first=Joe | title=Joe Celko's Data, Measurements and Standards in SQL | chapter=Digital Object Identifier (DOI) | publisher=Elsevier | year=2010 | isbn=978-0-12-374722-8 | doi=10.1016/b978-0-12-374722-8.00029-3}}
 +
# {{cite journal | last=Pérez-Yarza | first=Eduardo González | title=El sistema DOI (Digital Object Identifier) | journal=Anales de Pediatría | publisher=Elsevier BV | volume=54 | issue=4 | year=2001 | issn=1695-4033 | doi=10.1016/s1695-4033(01)77562-5 | pages=428–429 | language=es}}
 +
# {{cite book | title=Digital object identifier | publisher=Book On Demand | publication-place=Place of publication not identified | year=2012 | isbn=978-5-512-67371-3 | oclc=939541153 | ref={{sfnref | Book On Demand | 2012}}}}
 +
# {{cite book | title=Syntax for the Digital Object Identifier : an American national standard | publisher=National Information Standards Organization | publication-place=Bethesda, Md | year=2006 | isbn=978-1-880124-68-0 | oclc=65644799 | ref={{sfnref | National Information Standards Organization | 2006}}}}
 +
# {{cite book | title=The CAL Digital Object Identifier Coursepack Implementation Project : lessons learned | publisher=Copyright Agency Ltd | publication-place=Sydney, N.S.W | year=2004 | isbn=978-0-646-43653-1 | oclc=224275781 | ref={{sfnref | Copyright Agency Ltd | 2004}}}}
 +
# ''Digital object identifier'', García Testal, Cristina, ISSN: [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo;jsessionid=CFCBA6203F8DDB3498A902BEC5FB7F8E.dialnet02?codigo=200385 1699-2407], tập 10, Số 7-8, 2001
 +
# ''DOI - Digital Object Identifier'', Martin Žnideršič, ISSN: [https://www.worldcat.org/title/doi-digital-object-identifier-revolucija-v-upravljanju-in-trgovanju-z-avtorsko-pravno-zascitenimi-informacijami-na-internetu-v-tretjem-tisocletju/oclc/443996366&referer=brief_results 0023-2424], Knjižnica, 41, št, 4 (1997), str, 33-39
 +
# ''Digital object identifier'', Cristina García Testal, ISBN: 6895363882, ISSN: [https://www.worldcat.org/title/digital-object-identifier/oclc/6895363882&referer=brief_results 1386-6710], El Profesional de la Informacion, v10 n7-8 (20010601): 26-31
 +
# ''DOI - Digital Object Identifier conceito, requisitos e responsabilidades dos editores'', Weber - Claudiane, OCLC: [https://www.worldcat.org/title/doi-digital-object-identifier-conceito-requisitos-e-responsabilidades-dos-editores/oclc/796343178&referer=brief_results 796343178], [https://repositorio.ufsc.br/xmlui/handle/123456789/7069 Dữ liệu pdf], 2012
 +
</div>
  
 
== Chú thích ==
 
== Chú thích ==
 
{{Tham khảo}}
 
{{Tham khảo}}
 +
<references />
 +
== Liên kết ngoài ==
 +
# [https://www.doi.org/ Trang chủ Tổ chức DOI Quốc tế]
 +
# [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:26324:ed-1:v1:en Tiêu chuẩn Quốc tế ISO 26324:2012 về DOI]
 +
# [https://vientieuchuan.vn/tieu-chuan-viet-nam-tcvn121982018.html Tiêu chuẩn Quốc gia Việt Nam TCVN 12198:2018 về DOI]
  
 
[[Thể loại:Tiêu chuẩn ISO]]
 
[[Thể loại:Tiêu chuẩn ISO]]

Bản hiện tại lúc 10:39, ngày 12 tháng 11 năm 2020

UnderCon icon.svg Mục từ này chưa được bình duyệt và có thể cần sự giúp đỡ của bạn để hoàn thiện.
Logo Tổ chức Quốc tế[1] DOI

DOI (viết tắt của Digital Object Identifier - Định danh số cho đối tượng)[2]là một định danh (không phải vị trí) của một thực thể trên mạng kỹ thuật số.[2] cung cấp một hệ thống để xác định liên tục và có thể hành động cũng như trao đổi thông tin được quản lý liên tục trên các mạng kỹ thuật số[3]Tên DOI có thể được gán cho bất kỳ thực thể vật lý, kỹ thuật số hoặc trừu tượng để chia sẻ với cộng đồng người dùng quan tâm hoặc quản lý dưới dạng tài sản trí tuệ và cũng có thể được biểu thị dưới dạng URL (URI).[3] Hệ thống DOI được thiết kế cho khả năng tương tác làm việc với các lược đồ định danhsiêu dữ liệu hiện có.[4]

Lịch sử[sửa]

Hệ thống DOI bắt nguồn từ một sáng kiến chung của ba hiệp hội thương mại trong ngành xuất bản (Hiệp hội các nhà xuất bản quốc tế; Hiệp hội các nhà xuất bản khoa học kỹ thuật và y tế quốc tế; Hiệp hội các nhà xuất bản Hoa Kỳ) được hình thành như một khuôn khổ chung để quản lý việc xác định nội dung qua các mạng kỹ thuật số, nhận ra xu hướng hội tụ kỹ thuật số tính khả dụng đa phương tiện.[3]Năm 1997, tổ chức DOI® Quốc tế (IDF) được thành lập để phát triển và quản lý hệ thống DOI.[3]

Ứng dụng đầu tiên của hệ thống DOI đó là liên kết trích dẫn các bài báo điện tử của cơ quan đăng ký Crossref được đưa ra vào năm 2000, kể từ đó, các cơ quan đăng ký khác đã được bổ nhiệm trong các lĩnh vực khác nhau, ví dụ như quản lý tài sản của ngành công nghiệp giải trí, dữ liệu và một số ngôn ngữ.[3]

Năm 2000, cú pháp của DOI đã được chuẩn hóa thông qua NISO và đã được phê duyệt thành tiêu chuẩn ISO vào năm 2010.[3]

Nhãn hiệu[sửa]

DOI®, DOI.ORG® và shortDOI® là các nhãn hiệu đã đăng ký của Tổ chức DOI Quốc tế (IDF).[4]

Tổng quan[sửa]

Hệ thống DOI được thiết kế để hoạt động qua Internet, được gán vĩnh viễn cho một đối tượng để cung cấp một liên kết mạng liên tục có thể phân giải được tới thông tin hiện tại về đối tượng đó bao gồm cả nơi đối tượng hoặc thông tin về nó, có thể được tìm thấy trên Internet; thông tin về một đối tượng có thể thay đổi theo thời gian nhưng tên DOI của nó sẽ không thay đổi.[5]

Hệ thống DOI cho phép xây dựng các dịch vụ và giao dịch tự động; các ứng dụng của hệ thống DOI bao gồm nhưng không giới hạn trong việc quản lý vị trí, quyền truy cập thông tin và tài liệu; quản lý siêu dữ liệu; tạo thuận lợi cho các giao dịch điện tử; nhận dạng duy nhất liên tục của bất kỳ dạng dữ liệu nào, các giao dịch thương mại và phi thương mại.[5]

Nội dung của một đối tượng liên kết với tên DOI được siêu dữ liệu DOI mô tả rõ ràng, dựa trên mô hình dữ liệu có thể mở rộng có cấu trúc cho phép đối tượng được liên kết với siêu dữ liệu ở bất kỳ mức độ chính xác và chi tiết mong muốn nào để hỗ trợ mô tả và dịch vụ[5]

Cấu trúc[sửa]

Cú pháp của DOI được tạo thành từ một tiền tố và một hậu tố DOI được ngăn cách nhau bởi dấu gạch chéo; không có giới hạn cho độ dài của định danh DOI hay cho tiền tố và hậu tố DOI; định danh DOI không phân biệt chữ thường và hoa, có thể chứa bất kỳ ký tự in được từ bảng ký tự của Unicode.[6]

Sự kết hợp của một tiền tố DOI duy nhất (được cấp cho một đơn vị chủ thể đăng ký DOI cụ thể) và một hậu tố DOI duy nhất (được chính chủ thể đăng ký đó gán cho một đối tượng cụ thể) sẽ đảm bảo tính duy nhất cũng như cho phép phân bố định danh DOI theo phân cấp; định danh DOI là một chuỗi “mờ” cho các mục đích của hệ thống DOI; không có thông tin dứt khoát nào có thể được suy ra từ chuỗi ký tự cụ thể của một tên DOI.[6]

Một định danh DOI cho đối tượng không phải là một sự thay thế cho các sơ đồ định danh khác như ISAN, ISBN, ISRC, ISSN, ISTC, ISNI và những định danh được chấp nhận khác; khi được sử dụng cùng chúng, nó có thể tăng cường chức năng định danh được cung cấp bởi các hệ thống đó với những chức năng bổ sung của hệ thống DOI.[6]

Tiền tố của định danh DOI bao gồm một chỉ số thư mục và theo sau đó là một mã số đăng ký; hai thành phần này được phân cách nhau bởi dấu chấm (“.”); chỉ số thư mục là “10”, chỉ số thư mục này sẽ phân biệt toàn bộ các chuỗi ký tự (tiền tố và hậu tố) chính là định danh của đối tượng số trong hệ thống phân giải; thành phần thứ hai của tiền tố định danh DOI là một mã số đăng ký đây là một chuỗi duy nhất được gán cho một chủ thể đăng ký; ví dụ: 10.1000 Tiền tố định danh DOI bao gồm một chỉ số thư mục “10” và sau đó là mã số đăng ký “1000”.[6]

Hậu tố của định danh DOI bao gồm một chuỗi ký tự có độ dài bất kỳ được lựa chọn bởi người đăng ký; mỗi hậu tố này phải là duy nhất cho một tiền tố; hậu tố duy nhất này có thể có một số tuần tự, hoặc nó có thể kết hợp với một định danh được tạo ra từ hoặc dựa trên một hệ thống định danh khác (ví dụ ISBN, ISSN…); ví dụ: 10.1000/123456 Định danh DOI với tiền tố “10.1000” và hậu tố “123456”.[6]

Khi hiển thị trên màn hình hoặc trong in ấn, một định danh DOI được bắt đầu bởi một chữ thường “doi:” trừ khi bối cảnh chỉ rõ ràng một định danh DOI đang được nói đến; các nhãn “doi:” đi kèm này không phải là một phần của giá trị định danh DOI.[6]

Ví dụ: Định danh DOI “10.1006/jmbi.1998.2354” sẽ được hiển thị và in ra là “doi:10.1006/jmbi.1998.2354”.[6]

Định danh DOI khi biểu diễn trong một URL được trao đổi qua giao thức HTTP sẽ cần có những ràng buộc để tuân theo hướng dẫn tiêu chuẩn IETF cho biểu diễn URI; cú pháp của URI là hạn chế hơn so với cú pháp cho DOI; một số ký tự đặc biệt sẽ cần được mã hóa phần trăm.[6]

Lợi ích DOI[sửa]

Hệ thống DOI cung cấp một tập hợp các chức năng duy nhất:[4]

  • Tính bền bỉ , nếu vật liệu được di chuyển, sắp xếp lại hoặc đánh dấu[4]
  • Khả năng tương tác với các dữ liệu khác từ các nguồn khác[4]
  • Khả năng mở rộng bằng cách thêm các tính năng và dịch vụ mới thông qua quản lý các nhóm tên DOI[4]
  • Quản lý một lần dữ liệu cho nhiều định dạng đầu ra (nền tảng độc lập)[4]
  • Quản lý lớp các ứng dụng và dịch vụ[4]
  • Cập nhật động siêu dữ liệu, ứng dụng và dịch vụ.[4]

Lợi ích của việc triển khai hệ thống DOI bao gồm hỗ trợ quản lý nội dung nội bộ và cho phép phát triển sản phẩm nhanh hơn, có khả năng mở rộng hơn, bằng cách mang lại bốn lợi thế chính giúp dễ dàng hơn và rẻ hơn:[4]

  • Biết những gì bạn có (người dùng có thể xem danh mục nội dung có sẵn trong toàn bộ doanh nghiệp)[4]
  • Tìm những gì bạn muốn (người dùng có thể tìm kiếm và duyệt nội dung được sử dụng hoặc tái mục đích)[4]
  • Biết nó tồn tại ở đâu (có thể xem mục tồn tại ở đâu trong tổ chức)[4]
  • Có thể lấy nó (người dùng và công cụ sản xuất có thể truy xuất nội dung).[4]

Xem thêm[sửa]

  • ISBN (Mã số tiêu chuẩn quốc tế cho Sách)
  • ISSN (Mã số tiêu chuẩn quốc tế cho xuất bản phẩm nhiều kỳ như Tạp chí...)
  • ISMN (Mã số tiêu chuẩn quốc tế cho Nhạc)
  • ISWC (Mã số tiêu chuẩn quốc tế cho tác phẩm Nhạc)
  • ISAN (Mã số tiêu chuẩn quốc tế cho Nghe nhìn)
  • ISTC (Mã số tiêu chuẩn quốc tế cho bản văn)
  • LCCN (Số kiểm soát của Thư viện Quốc hội Mỹ)

Tài liệu tham khảo[sửa]

  1. Nader Ale Ebrahim, Digital Object Identifier (DOI): Introduction and Applications, doi:10.6084/m9.figshare.3759345.v1, 2016
  2. Rajesh Chandrakar, Digital object identifier system: An overview, doi:101108/02640470610689151, tháng 7 năm 2006
  3. Natasha Simons, Implementing DOIs for Research Data, doi:10.1045/may2012-simons, tháng 6 năm 2012
  4. Waitzman, Standard for the transmission of IP datagrams on avian carriers, doi:10.17487/RFC1149, 1990
  5. Colleran, Edward, Digital Object Identifiers: Just an Idea or an Innovation of Value?, doi:10.6084/m9.figshare.3364240.v1, 2016
  6. Nader Ale Ebrahim, New systems for measuring research impact, doi:10.6084/m9.figshare.3364240.v1, 2016
  7. Celko, Joe (2010), "Digital Object Identifier (DOI)", Joe Celko's Data, Measurements and Standards in SQL, Elsevier, doi:10.1016/b978-0-12-374722-8.00029-3, ISBN 978-0-12-374722-8
  8. Khedmatgozar, Hamid Reza; Alipour-Hafezi, Mehdi (2017), "The role of digital identifier systems in the theory of digital objects", International Journal of Information Management, Elsevier BV, 37 (3): 162–165, doi:10.1016/j.ijinfomgt.2017.01.004, ISSN 0268-4012
  9. Gorraiz, Juan; Melero-Fuentes, David; Gumpenberger, Christian; Valderrama-Zurián, Juan-Carlos (2016), "Availability of digital object identifiers (DOIs) in Web of Science and Scopus", Journal of Informetrics, Elsevier BV, 10 (1): 98–109, doi:10.1016/j.joi.2015.11.008, ISSN 1751-1577
  10. Celko, Joe (2010), "Digital Object Identifier (DOI)", Joe Celko's Data, Measurements and Standards in SQL, Elsevier, doi:10.1016/b978-0-12-374722-8.00029-3, ISBN 978-0-12-374722-8
  11. Pérez-Yarza, Eduardo González (2001), "El sistema DOI (Digital Object Identifier)", Anales de Pediatría (trong español), Elsevier BV, 54 (4): 428–429, doi:10.1016/s1695-4033(01)77562-5, ISSN 1695-4033
  12. Digital object identifier, Place of publication not identified: Book On Demand, 2012, ISBN 978-5-512-67371-3, OCLC 939541153
  13. Syntax for the Digital Object Identifier : an American national standard, Bethesda, Md: National Information Standards Organization, 2006, ISBN 978-1-880124-68-0, OCLC 65644799
  14. The CAL Digital Object Identifier Coursepack Implementation Project : lessons learned, Sydney, N.S.W: Copyright Agency Ltd, 2004, ISBN 978-0-646-43653-1, OCLC 224275781
  15. Digital object identifier, García Testal, Cristina, ISSN: 1699-2407, tập 10, Số 7-8, 2001
  16. DOI - Digital Object Identifier, Martin Žnideršič, ISSN: 0023-2424, Knjižnica, 41, št, 4 (1997), str, 33-39
  17. Digital object identifier, Cristina García Testal, ISBN: 6895363882, ISSN: 1386-6710, El Profesional de la Informacion, v10 n7-8 (20010601): 26-31
  18. DOI - Digital Object Identifier conceito, requisitos e responsabilidades dos editores, Weber - Claudiane, OCLC: 796343178, Dữ liệu pdf, 2012

Chú thích[sửa]

  1. Tổ chức DOI Quốc tế (nhận dạng biểu trưng của DOI)
  2. a b Digital object identifier system: An overview, doi:10.1108/02640470610689151
  3. a b c d e f Digital object identifier system: An overview, trang 445, doi:10.1108/02640470610689151
  4. a b c d e f g h i j k l m n Sổ tay về DOI, doi:10.1000/182
  5. a b c Sổ tay về DOI, doi:10.1000/182, Chương 1:Giới thiệu, Tổng quan
  6. a b c d e f g h The basics of CrossRef extensible markup language, doi:10.6087/kcse.2014.1.76

Liên kết ngoài[sửa]

  1. Trang chủ Tổ chức DOI Quốc tế
  2. Tiêu chuẩn Quốc tế ISO 26324:2012 về DOI
  3. Tiêu chuẩn Quốc gia Việt Nam TCVN 12198:2018 về DOI