Tuyệt chủng - Lịch sử thay đổi

Marrella vào lúc 12:21, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T12:21:15Z

Marrella vào lúc 08:34, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T08:34:55Z

Marrella vào lúc 08:34, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T08:34:18Z

Marrella vào lúc 08:33, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T08:33:36Z

Marrella vào lúc 08:27, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T08:27:03Z

Marrella vào lúc 08:09, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T08:09:16Z

Marrella vào lúc 08:04, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T08:04:33Z

Marrella vào lúc 07:52, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T07:52:49Z

Marrella vào lúc 07:46, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T07:46:40Z

Marrella vào lúc 07:39, ngày 18 tháng 6 năm 2021

2021-06-18T07:39:59Z

← Phiên bản cũ		Phiên bản lúc 12:21, ngày 18 tháng 6 năm 2021
Dòng 1:		Dòng 1:
		+	<indicator name="mới">[[File:UnderCon icon.svg\|40px\|link={{TALKPAGENAME}}#Bình duyệt\|alt=Mục từ này cần được bình duyệt\|Mục từ này cần được bình duyệt]]</indicator>
	[[File:Ectopistes migratoriusMCN2P28CA.jpg\|thumb\|upright\|[[Bồ câu viễn khách]] đã bị săn bắt đến tuyệt chủng trong vài thế kỷ]]		[[File:Ectopistes migratoriusMCN2P28CA.jpg\|thumb\|upright\|[[Bồ câu viễn khách]] đã bị săn bắt đến tuyệt chủng trong vài thế kỷ]]
	'''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại\|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.		'''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại\|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.

← Phiên bản cũ		Phiên bản lúc 08:34, ngày 18 tháng 6 năm 2021
Dòng 1:		Dòng 1:
−	[[File:Ectopistes migratoriusMCN2P28CA.jpg\|thumb\|[[Bồ câu viễn khách]] đã bị săn bắt đến tuyệt chủng trong vài thế kỷ]]	+	[[File:Ectopistes migratoriusMCN2P28CA.jpg\|thumb\|upright\|[[Bồ câu viễn khách]] đã bị săn bắt đến tuyệt chủng trong vài thế kỷ]]
	'''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại\|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.		'''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại\|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.

← Phiên bản cũ		Phiên bản lúc 08:34, ngày 18 tháng 6 năm 2021
Dòng 1:		Dòng 1:
		+	[[File:Ectopistes migratoriusMCN2P28CA.jpg\|thumb\|[[Bồ câu viễn khách]] đã bị săn bắt đến tuyệt chủng trong vài thế kỷ]]
	'''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại\|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.		'''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại\|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.

@@ Dòng 8: / Dòng 8: @@
 Theo ''Báo cáo Đánh giá Toàn cầu về Đa dạng sinh học và Dịch vụ Hệ sinh thái'' 2019 của [[IPBES]], sinh khối động vật có vú hoang dã giảm 82%, các hệ sinh thái tự nhiên mất một nửa diện tích và một triệu loài đối mặt nguy cơ tuyệt chủng — tất cả đều phần lớn do các hoạt động của con người.<ref name="IPBES-20190506">{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Media Release: Nature's Dangerous Decline 'Unprecedented'; Species Extinction Rates 'Accelerating' |url=https://www.ipbes.net/news/Media-Release-Global-Assessment |date=May 6, 2019 |work=[[Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services]] |access-date=May 6, 2019 }}</ref> Ít nhất hơn 570 loài đã biến mất từ năm 1750 song con số thực tế có thể lớn hơn nhiều. Các vụ tuyệt chủng ngày nay có nguyên nhân chủ yếu đến từ hành vi hủy hoại môi trường tự nhiên của con người như phá rừng và chuyển đổi đất phục vụ nông nghiệp.
 == Tham khảo ==
 {{Reflist}}

@@ Dòng 6: / Dòng 6: @@
 Trong khi [[tuyệt chủng hàng loạt]] là sự kiện tương đối hiếm, tuyệt chủng đơn lẻ lại khá phổ biến. Các vụ tuyệt chủng chỉ mới được ghi nhận gần đây và các nhà khoa học trở nên lo ngại về tốc độ tuyệt chủng nhanh hiện tại.<ref name="MSNBC">[http://www.nbcnews.com/id/6502368 Species disappearing at an alarming rate, report says]. [[NBC News]]. Retrieved July 26, 2006.</ref><ref>{{YouTube|z9gHuAwxwAs|The Sixth Extinction}} ([[PBS Digital Studios]], November 17, 2014)</ref><ref>{{cite journal | last1 = Ceballos | first1 = Gerardo| last2 = Ehrlich| first2 = Paul R.| last3 = Barnosky| first3= Anthony D.|author-link3=Anthony David Barnosky | last4 = García | first4 = Andrés | last5 = Pringle | first5 = Robert M.| last6 = Palmer| first6 =Todd M. | year = 2015 | title = Accelerated modern human–induced species losses: Entering the sixth mass extinction | journal = [[Science Advances]] | volume = 1 | issue = 5 | page = e1400253 |doi = 10.1126/sciadv.1400253| pmid = 26601195| pmc = 4640606| bibcode = 2015SciA....1E0253C}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Ripple WJ, Wolf C, Newsome TM, Galetti M, Alamgir M, Crist E, Mahmoud MI, Laurance WF|title=World Scientists' Warning to Humanity: A Second Notice|journal=[[BioScience]]|date=13 November 2017|volume=67|issue=12|pages=1026–1028|doi=10.1093/biosci/bix125|quote=Moreover, we have unleashed a mass extinction event, the sixth in roughly 540 million years, wherein many current life forms could be annihilated or at least committed to extinction by the end of this century.|title-link=World Scientists' Warning to Humanity|doi-access=free}}</ref> Hầu hết các loài đã tuyệt chủng không được ghi chép một cách khoa học. Một số nhà khoa học ước tính rằng đến năm 2100, một nửa số loài thực vật và động vật hiện đang tồn tại có thể sẽ biến mất.<ref name="Wilson">[[E.O. Wilson|Wilson, E.O.]], ''The Future of Life'' (2002) ({{ISBN|0-679-76811-4}}). See also: [[Richard Leakey|Leakey, Richard]], ''The Sixth Extinction : Patterns of Life and the Future of Humankind'', {{ISBN|0-385-46809-1}}</ref> Vụ tuyệt chủng hàng loạt thứ sáu bắt đầu vào Canh tân Muộn đã xóa sổ hơn 300 loài động vật có vú và quá trình hồi phục đòi hỏi mất đến hàng triệu năm.<ref name="davis2018">{{cite journal |pmid=30322924|pmc=6217385|doi=10.1073/pnas.1804906115|journal=Proc Natl Acad Sci U S A|year=2018|volume=115|issue=44|pages=11262–11267|title=Mammal diversity will take millions of years to recover from the current biodiversity crisis|vauthors=Davis M, Faurby S, Svenning JC}}</ref>
 == Tham khảo ==
 {{Reflist}}

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 '''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.
-Ước tính hơn 5 tỷ loài, tương ứng trên 99% tổng số loài từng tồn tại trên Trái Đất,<ref name="Book-Biology">{{cite book |editor1=Kunin, W.E. |editor2=Gaston, Kevin |title=The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare–common differences|url=https://books.google.com/books?id=4LHnCAAAQBAJ&pg=PA110|year=1996 |isbn=978-0412633805 |access-date=26 May 2015 }}</ref> đã tuyệt chủng.<ref name="Jablonski2004">{{cite journal | title=Extinction: past and present | last=Jablonski | first=D. | journal=Nature | year=2004 | volume=427 | issue=6975 | page=589 | doi=10.1038/427589a| pmid=14961099 | bibcode=2004Natur.427..589J | s2cid=4412106 }}</ref><ref name="StearnsStearns2000">{{cite book |last1=Stearns |first1=Beverly Peterson |last2=Stearns |first2=S.C. |last3=Stearns |first3=Stephen C. |title=Watching, from the Edge of Extinction |url=https://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&q=99%20percent |year=2000 |publisher=[[Yale University Press]] |isbn=978-0-300-08469-6|page=preface x |access-date=30 May 2017 }}</ref><ref name="NYT-20141108-MJN">{{cite news |last=Novacek |first=Michael J. |title=Prehistory's Brilliant Future |url=https://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html |date=8 November 2014 |work=[[The New York Times]] |access-date=2014-12-25 }}</ref><ref name="Newman" /> Số loài [[sinh vật nhân thực|nhân thực]] hiện tại được cho vào khoảng 8,7 triệu<ref name="PLoSbiologyspeciescensus">{{Cite journal | doi=10.1371/journal.pbio.1001127| title=How Many Species Are There on Earth and in the Ocean?| year=2011| last1=Mora| first1=Camilo| last2=Tittensor| first2=Derek P.| last3=Adl| first3=Sina| last4=Simpson| first4=Alastair G. B.| last5=Worm| first5=Boris| journal=PLOS Biology| volume=9| issue=8| pages=e1001127| pmid=21886479| pmc=3160336}}</ref> và nếu tính thêm [[vi sinh vật]] như vi khuẩn thì con số sẽ cao hơn nhiều lần. Vào năm 2016 các nhà khoa học thông báo hiện trên Trái Đất có gần 1.000 tỷ loài với chỉ một phần ngàn % (0,001%) số đó đã được mô tả.<ref name="NSF-2016002">{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Researchers find that Earth may be home to 1 trillion species |url=https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=138446 |date=2 May 2016 |work=[[National Science Foundation]] |access-date=6 May 2016 }}</ref>
+Ước tính hơn 5 tỷ loài, tương ứng trên 99% tổng số loài từng tồn tại trên Trái Đất,<ref name="Book-Biology">{{cite book |editor1=Kunin, W.E. |editor2=Gaston, Kevin |title=The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare–common differences|url=https://books.google.com/books?id=4LHnCAAAQBAJ&pg=PA110|year=1996 |isbn=978-0412633805 |access-date=26 May 2015 }}</ref> đã tuyệt chủng.<ref name="Jablonski2004">{{cite journal | title=Extinction: past and present | last=Jablonski | first=D. | journal=Nature | year=2004 | volume=427 | issue=6975 | page=589 | doi=10.1038/427589a| pmid=14961099 | bibcode=2004Natur.427..589J | s2cid=4412106 }}</ref><ref name="StearnsStearns2000">{{cite book |last1=Stearns |first1=Beverly Peterson |last2=Stearns |first2=S.C. |last3=Stearns |first3=Stephen C. |title=Watching, from the Edge of Extinction |url=https://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&q=99%20percent |year=2000 |publisher=[[Yale University Press]] |isbn=978-0-300-08469-6|page=preface x |access-date=30 May 2017 }}</ref><ref name="NYT-20141108-MJN">{{cite news |last=Novacek |first=Michael J. |title=Prehistory's Brilliant Future |url=https://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html |date=8 November 2014 |work=[[The New York Times]] |access-date=2014-12-25 }}</ref><ref name="Newman" /> Số loài [[sinh vật nhân thực|nhân thực]] hiện tại được cho vào khoảng 8,7 triệu<ref name="PLoSbiologyspeciescensus">{{Cite journal | doi=10.1371/journal.pbio.1001127| title=How Many Species Are There on Earth and in the Ocean?| year=2011| last1=Mora| first1=Camilo| last2=Tittensor| first2=Derek P.| last3=Adl| first3=Sina| last4=Simpson| first4=Alastair G. B.| last5=Worm| first5=Boris| journal=PLOS Biology| volume=9| issue=8| pages=e1001127| pmid=21886479| pmc=3160336}}</ref> và nếu tính thêm [[vi sinh vật]] như vi khuẩn thì con số sẽ lớn hơn nhiều. Vào năm 2016 các nhà khoa học thông báo hiện trên Trái Đất có gần 1.000 tỷ loài với chỉ một phần ngàn % (0,001%) số đó đã được mô tả.<ref name="NSF-2016002">{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Researchers find that Earth may be home to 1 trillion species |url=https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=138446 |date=2 May 2016 |work=[[National Science Foundation]] |access-date=6 May 2016 }}</ref>
 == Tham khảo ==
 {{Reflist}}

← Phiên bản cũ		Phiên bản lúc 07:39, ngày 18 tháng 6 năm 2021
Dòng 1:		Dòng 1:
	'''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại\|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.		'''Tuyệt chủng''' là sự kết thúc của một [[sinh vật]] hoặc một [[đơn vị phân loại\|nhóm sinh vật]], thường là một [[loài]]. Thời điểm tuyệt chủng nhìn chung được xem là lúc cá thể cuối cùng của loài chết đi, dù cho khả năng sinh sản và hồi phục có thể đã không còn từ trước đó. Việc xác định thời điểm này là khó bởi phạm vi phân bổ tiềm năng của các loài có thể rất lớn. Khó khăn này dẫn tới hiện tượng thí dụ như [[taxon Lazarus]], ở đó một loài được cho là đã tuyệt chủng đột nhiên tái xuất sau một thời gian vắng mặt rõ ràng.
		+
		+	Ước tính hơn 5 tỷ loài, tương ứng trên 99% tổng số loài từng tồn tại trên Trái Đất,<ref name="Book-Biology">{{cite book \|editor1=Kunin, W.E. \|editor2=Gaston, Kevin \|title=The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare–common differences\|url=https://books.google.com/books?id=4LHnCAAAQBAJ&pg=PA110\|year=1996 \|isbn=978-0412633805 \|access-date=26 May 2015 }}</ref> đã tuyệt chủng.<ref name="Jablonski2004">{{cite journal \| title=Extinction: past and present \| last=Jablonski \| first=D. \| journal=Nature \| year=2004 \| volume=427 \| issue=6975 \| page=589 \| doi=10.1038/427589a\| pmid=14961099 \| bibcode=2004Natur.427..589J \| s2cid=4412106 }}</ref><ref name="StearnsStearns2000">{{cite book \|last1=Stearns \|first1=Beverly Peterson \|last2=Stearns \|first2=S.C. \|last3=Stearns \|first3=Stephen C. \|title=Watching, from the Edge of Extinction \|url=https://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&q=99%20percent \|year=2000 \|publisher=[[Yale University Press]] \|isbn=978-0-300-08469-6\|page=preface x \|access-date=30 May 2017 }}</ref><ref name="NYT-20141108-MJN">{{cite news \|last=Novacek \|first=Michael J. \|title=Prehistory's Brilliant Future \|url=https://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html \|date=8 November 2014 \|work=[[The New York Times]] \|access-date=2014-12-25 }}</ref><ref name="Newman" /> Số loài [[sinh vật nhân thực\|nhân thực]] hiện tại được cho vào khoảng 8,7 triệu<ref name="PLoSbiologyspeciescensus">{{Cite journal \| doi=10.1371/journal.pbio.1001127\| title=How Many Species Are There on Earth and in the Ocean?\| year=2011\| last1=Mora\| first1=Camilo\| last2=Tittensor\| first2=Derek P.\| last3=Adl\| first3=Sina\| last4=Simpson\| first4=Alastair G. B.\| last5=Worm\| first5=Boris\| journal=PLOS Biology\| volume=9\| issue=8\| pages=e1001127\| pmid=21886479\| pmc=3160336}}</ref> và nếu tính thêm [[vi sinh vật]] như vi khuẩn thì con số sẽ cao hơn nhiều lần. Vào năm 2016 các nhà khoa học thông báo hiện trên Trái Đất có gần 1.000 tỷ loài với chỉ một phần ngàn % (0,001%) số đó đã được mô tả.<ref name="NSF-2016002">{{cite news \|author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> \|title=Researchers find that Earth may be home to 1 trillion species \|url=https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=138446 \|date=2 May 2016 \|work=[[National Science Foundation]] \|access-date=6 May 2016 }}</ref>
		+
		+	== Tham khảo ==
		+	{{Reflist}}