Tĩnh Hải quân - Lịch sử thay đổi

Hadubrandlied vào lúc 22:04, ngày 11 tháng 11 năm 2020

2020-11-11T22:04:51Z

Hadubrandlied vào lúc 03:52, ngày 11 tháng 11 năm 2020

2020-11-11T03:52:56Z

Hadubrandlied vào lúc 13:47, ngày 10 tháng 11 năm 2020

2020-11-10T13:47:13Z

Hadubrandlied vào lúc 13:45, ngày 10 tháng 11 năm 2020

2020-11-10T13:45:53Z

Hadubrandlied vào lúc 13:44, ngày 10 tháng 11 năm 2020

2020-11-10T13:44:49Z

Hadubrandlied vào lúc 13:35, ngày 10 tháng 11 năm 2020

2020-11-10T13:35:34Z

Hadubrandlied vào lúc 13:34, ngày 10 tháng 11 năm 2020

2020-11-10T13:34:50Z

Hadubrandlied vào lúc 13:34, ngày 10 tháng 11 năm 2020

2020-11-10T13:34:13Z

Hadubrandlied vào lúc 13:33, ngày 10 tháng 11 năm 2020

2020-11-10T13:33:20Z

Hadubrandlied vào lúc 13:31, ngày 10 tháng 11 năm 2020

2020-11-10T13:31:31Z

@@ Dòng 132: / Dòng 132: @@
 Năm 954, Nam Sách vương mất. Năm 965, Nam Tấn vương cũng vong trận. Triều Ngô không người trực hệ kế nghiệp, tới đây [dường như] cáo chung.
-Tuy nhiên, theo ''[[Khâm định Việt sử thông giám cương mục|Cương mục]]'' (thế kỉ XIX), Nam Sách vương có người đích tử [[Ngô Xương Xí]] thuộc đàng ngoại tiếm chủ [[Dương Thiệu Hồng]]. Ở thời điểm 965, tiếm chủ [[Dương Thiệu Hồng]] đã xuôi về mạn Tùng Khê (nay thuộc huyện [[Trực Ninh]] tỉnh [[Nam Định]]). Cũng năm đó, do thấy vị thế đã kém, ông [[Ngô Xương Xí]] không xưng quốc chủ mà lui xuống mạn Bình Kiều (nay thuộc tỉnh [[Thanh Hóa]]) giữ lộc vị, bỏ hoang kinh kì.
+Tuy nhiên, theo ''[[Khâm định Việt sử thông giám cương mục|Cương mục]]'' (thế kỉ XIX), Nam Sách vương có người đích tử [[Ngô Xương Xí]]<ref>Có sách chép là Nguyễn Xương Xí, như vậy không phải dòng dõi Ngô vương Quyền.</ref> thuộc đàng ngoại tiếm chủ [[Dương Thiệu Hồng]]. Ở thời điểm 965, tiếm chủ [[Dương Thiệu Hồng]] đã xuôi về mạn Tùng Khê (nay thuộc huyện [[Trực Ninh]] tỉnh [[Nam Định]]). Cũng năm đó, do thấy vị thế đã kém, ông [[Ngô Xương Xí]] không xưng quốc chủ mà lui xuống mạn Bình Kiều (nay thuộc tỉnh [[Thanh Hóa]]) giữ lộc vị, bỏ hoang kinh kì.
 ;;'''Đinh bộ lĩnh'''
 Trong 3 năm cuối cùng, sứ quân [[Đinh Tiên Hoàng|Đinh thị]] lần lượt thu phục các thế lực lớn nhất [[Hồng Hà bình nguyên|trung thổ]], căn bản thống nhất bờ cõi Tĩnh Hải quân. Tới năm 968, ông xưng ''Đại Thắng Minh hoàng đế'', đổi Tĩnh Hải quân thành ''Đại Cồ-việt quốc'', dựng kinh thành [[Tràng An]] ở bản quán [[Hoa Lư]], coi như kết thúc gần thế kỉ tương tàn<ref>[[Trần Trọng Dương]], ''[https://tiasang.com.vn/-doi-moi-sang-tao/Dinh-Tien-Hoang-duoi-con-mat-cac-su-gia-hien-dai-13981 Đinh Tiên Hoàng dưới con mắt các sử gia hiện đại]'', [[Tạp chí Tia Sáng]], [[Hà Nội]], 18-11-2018.</ref>.

@@ Dòng 6: / Dòng 6: @@
 Quân (軍) là cấp hành chính địa phương cao nhất thời [[Đường triều|Đường]], thể hiện tính xung yếu và cần được quan phòng mức cao. Nhưng thực tế, thời kì này [[Đường triều]] chỉ đủ khả năng ki mi.
-Hành chính Tĩnh Hải quân (靜海軍) trải từ mạn Nam [[Ngũ Lĩnh]] tới [[Hoành Sơn quan]] ngày nay, phía Tây tiếp giáp [[Nam Chiếu]] và một phần ngoại vực [[đế quốc Khmer]]. Đương thời, vùng này được hiểu gồm [[Lĩnh Nam]] (嶺南 ; một phần tỉnh [[Quảng Tây]] và [[Vân Nam]], một phần [[Đông Bắc Bộ]] hiện đại) và [[Lĩnh Ngoại]] (嶺外), nhìn chung ở khá xa [[Trung Châu]].
+Địa giới Tĩnh Hải quân (靜海軍) trải từ mạn Nam [[Ngũ Lĩnh]] tới [[Hoành Sơn quan]] ngày nay, phía Tây tiếp giáp [[Nam Chiếu]] và một phần ngoại vực [[đế quốc Khmer]]. Đương thời, vùng này được hiểu gồm [[Lĩnh Nam]] (嶺南 ; một phần tỉnh [[Quảng Tây]] và [[Vân Nam]], một phần [[Đông Bắc Bộ]] hiện đại) và [[Lĩnh Ngoại]] (嶺外), nhìn chung ở khá xa [[Trung Châu]]. Cũng do vậy, khi có loạn [[Nam Chiếu]], [[triều Đường]] tỏ ra rất bị động ứng phó, rốt cuộc để mất ảnh hưởng ở ngoại biên.
 Châu trị ban đầu tại [[Hà Nội|Đại La]] thành, tới [[Ngô Quyền|Ngô vương]] dời ra [[Cổ Loa]] (cổ âm : ''k'La'', ''kẻ La'' ; Bạch Kê thành).

@@ Dòng 145: / Dòng 145: @@
 Thực tế từ thời điểm kết thúc loạn sứ quân, khu vực [[Lĩnh Nam]] không chịu sự kiểm soát trực tiếp của các triều đình [[Trung Châu]] nữa, căn bản tiến tới tự chủ hoàn toàn ở thế kỉ XI<ref>[[Trần Quang Đức]], ''[https://dep.com.vn/tran-quang-duc-lich-su-khong-chi-la-cac-cuoc-chien/ Lịch sử không phải chỉ là các cuộc chiến]'' (phỏng vấn), [[Hà Nội]], 2013</ref>. Tuy vậy, cho tới gần hết [[Tống triều]], [[quân vương]] [[An Nam]] khi dâng biểu cầu phong đều được [[hoàng đế]] [[Tống triều|Tống]] ban tước '''Tĩnh Hải quân tiết độ sứ'''. Năm 1262 cải «'''Tĩnh Hải quân tiết độ quan sát xử trí sứ''', Kiểm hiệu thái úy kiêm Ngự sử đại phu, Thượng trụ quốc, An Nam quốc vương hiệu trung thuận hóa công thần».
-Do đặc thù [[xã hội]] [[An Nam]] thế kỉ IX sang giữa thế kỉ X thường động loạn nên sử liệu không nhiều và lắm tồn nghi. Do đó, trong quá trình phát triển [[văn bản học]] và [[khảo cổ học]] ở hậu kì hiện đại đã phát sinh một số nghi vấn về thời kì này.
+Do đặc thù [[xã hội]] [[An Nam]] thế kỉ IX sang giữa thế kỉ X thường động loạn nên sử liệu không nhiều và lắm tồn nghi. Cho nên, trong quá trình phát triển [[văn bản học]] và [[khảo cổ học]] ở hậu kì hiện đại đã phát sinh một số nghi vấn về thời kì này.
 <center><gallery>Hình:杨廷艺.jpg|Ngẫu tượng [[Dương Diên Nghệ|Dương chính công]] ở Dương Xá ([[Thanh Hóa]])
 Hình:Tượng Ngô Quyền.jpg|Ngẫu tượng [[Ngô Quyền|Ngô tiên chủ]] thời [[Triều Lê trung hưng|Lê]]

@@ Dòng 148: / Dòng 148: @@
 <center><gallery>Hình:杨廷艺.jpg|Ngẫu tượng [[Dương Diên Nghệ|Dương chính công]] ở Dương Xá ([[Thanh Hóa]])
 Hình:Tượng Ngô Quyền.jpg|Ngẫu tượng [[Ngô Quyền|Ngô tiên chủ]] thời [[Triều Lê trung hưng|Lê]]
-Hình:Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng.jpg|Họa phẩm ''Ngô vương Quyền'' ở làng nghề [[Đông Hồ]], tả chiến kiện Bạch Đằng năm 938
+Hình:Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng.jpg|Họa phẩm ''Ngô vương Quyền'' ở làng nghề [[Đông Hồ]], tả chiến kiện Bạch Đằng năm Mậu Tuất (938)
 Hình:Le roi Dinh Tien Hoang (Hoa Lu) (4365680475).jpg|Ngẫu tượng [[Đinh Tiên Hoàng]] thời [[Triều Lê trung hưng|Lê]]</gallery></center>
 ;;'''Hư thực nhân vật Khúc Thừa Dụ'''

@@ Dòng 146: / Dòng 146: @@
 Do đặc thù [[xã hội]] [[An Nam]] thế kỉ IX sang giữa thế kỉ X thường động loạn nên sử liệu không nhiều và lắm tồn nghi. Do đó, trong quá trình phát triển [[văn bản học]] và [[khảo cổ học]] ở hậu kì hiện đại đã phát sinh một số nghi vấn về thời kì này.
 ;;'''Hư thực nhân vật Khúc Thừa Dụ'''
 Cứ liệu sớm nhất nhắc đến nhân vật Khúc Thừa Dụ (曲承裕) là ''[[Tục tư trị thông giám]]'' của tác giả [[Tất Nguyên]] triều [[Thanh Thế Tông|Càn Long]] (giữa thế kỉ XVIII), sau được Nguyễn triều Quốc Sử quán ''[[Khâm định Việt sử thông giám cương mục]]'' chép nguyên văn : "''Năm Đinh Mão [907], (Đường Thiên Hựu thứ 4, Lương Thái Tổ hiệu Khai Bình thứ 1). Khúc Thừa Dụ mất, con là Hạo giữ Giao châu, tự xưng tiết độ sứ. Khúc Hạo nhờ vào cơ nghiệp cũ, giữ lấy La thành, cũng xưng tiết độ sứ. [Ông] chia lộ phủ châu xã các xứ ; đặt chính lệnh trưởng và tá lệnh trưởng, bình quân thuế ruộng, tha bỏ lực dịch ; lập sổ khai hộ khẩu, kê rõ họ tên quê quán, giao cho giáp trưởng trông coi. Chính trị cốt chuộng khoan dung giản dị, nhân dân đều được yên vui. Khi đó, nhà Lương dùng tiết độ sứ Quảng Châu là Lưu Ẩn kiêm lĩnh chức Tĩnh Hải quân tiết độ sứ và phong tước Nam Bình vương. Lưu Ẩn giữ thành Phiên Ngung. Khúc Hạo giữ Giao châu, [cũng] tự xưng tiết độ sứ, hai bên chực thôn tính lẫn nhau. Lời chua : Khúc Hạo - Theo sách An Nam Kỉ Yếu, Khúc Hạo người Giao Chỉ. Cuối đời Đường, Khúc Hạo làm tiết độ sứ thay Độc Cô Tổn, đổi các hương ở huyện làm giáp, đặt mỗi giáp một quản giáp và một phó tri giáp để giữ việc đánh thuế. Khúc Hạo giữ chức tiết độ sứ được bốn năm thì mất. Nay xét việc chép trong An Nam Kỉ Yếu có hơi khác với lời sử cũ, xin ghi cả hai để tham khảo''".

@@ Dòng 71: / Dòng 71: @@
 # Thiêm Lăng châu
 {{div col end}}
-===Lịch đại quân chủ===
+===Quân chủ===
 <center>
 {|class=wikitable

@@ Dòng 10: / Dòng 10: @@
 Châu trị ban đầu tại [[Hà Nội|Đại La]] thành, tới [[Ngô Quyền|Ngô vương]] dời ra [[Cổ Loa]] (cổ âm : ''k'La'', ''kẻ La'' ; Bạch Kê thành).
 [[Hình:Jinghai Ngô circuits.png|nhỏ|phải|333px|Dư đồ Tĩnh Hải quân.]]
-;;'''Trực trị'''
+;;'''Trực tiếp'''
 {{div col|colwidth=12em}}
 * Giao châu

@@ Dòng 2: / Dòng 2: @@
 '''Tĩnh Hải quân''' ([[Hán văn]] : 靜海軍, [[Quảng thoại]] : ''Zing-hoi gwan'', [[Việt ngữ|An Nam trung đại ngữ]] : ''Tịnh-hải quôn''<ref>[[Alexandre de Rhodes]], [...], ''[[Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum]]'', Sacra Congregatio de Propaganda Fide, [[Roma]], 1561.</ref>) là khu vực hành chính [[Trung Hoa]] tồn tại giai đoạn 866 - 968.
 [[Hình:L.LIANG.jpg|nhỏ|phải|222px|Địa vực Tĩnh Hải quân về cực Nam [[Trung Châu]].]]
-==Hành chính===
+==Hành chính==
 ===Cương vực===
 Quân (軍) là cấp hành chính địa phương cao nhất thời [[Đường triều|Đường]], thể hiện tính xung yếu và cần được quan phòng mức cao. Nhưng thực tế, thời kì này [[Đường triều]] chỉ đủ khả năng ki mi.