Sao chổi Halley - Lịch sử thay đổi

Marrella vào lúc 15:37, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T15:37:23Z

Marrella vào lúc 15:32, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T15:32:14Z

Marrella vào lúc 15:23, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T15:23:45Z

Marrella vào lúc 15:12, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T15:12:45Z

Marrella vào lúc 15:04, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T15:04:01Z

Marrella vào lúc 14:30, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T14:30:55Z

Marrella vào lúc 14:03, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T14:03:12Z

Marrella vào lúc 13:33, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T13:33:44Z

Marrella vào lúc 13:26, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T13:26:13Z

Marrella vào lúc 13:23, ngày 6 tháng 4 năm 2024

2024-04-06T13:23:28Z

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 <indicator name="mới">[[File:UnderCon icon.svg|40px|link={{TALKPAGENAME}}#Bình duyệt|alt=Mục từ này cần được bình duyệt|Mục từ này cần được bình duyệt]]</indicator>
 [[File:Lspn_comet_halley.jpg|thumb|Sao chổi Halley vào ngày 8 tháng 3 năm 1986.]]
-[[File:Halley's_Comet_animation.gif|thumb|Quỹ đạo của sao chổi Halley. Sao chổi Halley mất trung bình 76 năm để đi hết 12,2 tỷ km chiều dài một vòng quỹ đạo.]]
+[[File:Halley's_Comet_animation.gif|thumb|Quỹ đạo elip dẹt của sao chổi Halley. Sao chổi Halley mất trung bình 76 năm để đi hết 12,2 tỷ km chiều dài một vòng quỹ đạo.]]
 '''Sao chổi Halley''', định danh chính thức '''1P/Halley''', là một [[sao chổi]] có quỹ đạo elip và chu kỳ xấp xỉ 76 năm quanh Mặt Trời.{{efn|Chu kỳ quỹ đạo trung bình là 76 năm, nhưng dao động từ 74,9 đến 79,2 năm bởi ảnh hưởng từ những hành tinh khổng lồ, nhất là Sao Mộc.{{sfn|Stoyan|2015|p=34}}}}{{sfn|Schmude|2010|p=1}} Đây là sao chổi nổi tiếng nhất và sao chổi đầu tiên được biết là chuyển động theo chu kỳ.{{sfn|Eicher|2013|p=xi}} Vào năm 1704 [[Edmond Halley]] đã phát hiện ra những sao chổi từng xuất hiện vào các năm 1531, 1607, 1682 thực chất là một và ông dự đoán nó sẽ quay lại vào năm 1759.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=18}} Sau khi các nhà thiên văn học khác xác minh tiên đoán của Halley, sao chổi này đã được đặt theo tên ông.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=18}}

@@ Dòng 10: / Dòng 10: @@
 Khi tiến gần Mặt Trời, các thành phần ion và bụi của đầu sao chổi bị thổi bay lần lượt bởi [[gió mặt trời]] và [[áp lực bức xạ]], tạo ra [[đuôi sao chổi]] gồm hai loại tương ứng là đuôi khí và đuôi bụi.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=8}}{{sfn|Stoyan|2015|p=40}} Đuôi khí của sao chổi Halley tồn tại từ tháng 11 năm 1985 đến tháng 7 năm 1986 và dài từ 0,02 đến 0,27 au.{{sfn|Schmude|2010|p=90}} Vào thời gian này, đuôi khí hoạt động mạnh với nhiều lần bị ngắt rời.{{sfn|Stoyan|2015|p=179}} Trong khi đó đuôi bụi toả rộng và khuếch tán, không dễ để phân biệt trực quan trên nền Ngân Hà sáng.{{sfn|Stoyan|2015|p=179}}
-Theo định luật hai Kepler, sao chổi di chuyển nhanh nhất khi ở gần Mặt Trời nhất.{{sfn|Schmude|2010|p=9}}{{sfn|Stoyan|2015|p=39}} Cách Mặt Trời 88 triệu km tại cận điểm, sao chổi Halley đạt tốc độ 54 km/s, trong khi tại viễn điểm cách Mặt Trời 5,3 tỷ km tốc độ chỉ là 1 km/s.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}{{sfn|Schmude|2010|p=10}} Quỹ đạo elip của sao chổi Halley có độ lệch tâm lớn 0,967<ref>{{cite web | url = https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/cometfact.html | title = Comet Fact Sheet | last = Williams | first = David R. | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref> và chiều dài 12,2 tỷ km.<ref name="NASA">{{cite web | url = https://science.nasa.gov/solar-system/comets/1p-halley/ | title = 1P/Halley | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref> Sao chổi Halley chuyển động ngược chiều với các hành tinh trên mặt phẳng nghiêng 18 độ so với [[hoàng đạo]].{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}<ref name="NASA"/> Khoảng cách gần nhất giữa sao chổi Halley và Trái Đất từng là dưới 5 triệu km vào năm 837,{{sfn|Stoyan|2015|p=45}} còn trong lần trở lại mới đây nhất năm 1986 là 60 triệu km.{{sfn|Stoyan|2015|p=178}} Nó đã đi qua điểm viễn nhật vào tháng 12 năm 2023, đang quay lại vào trong Hệ Mặt Trời và sẽ đến điểm cận nhật lần tiếp theo vào ngày 28 tháng 7 năm 2061.<ref>{{cite web | url = https://www.nasa.gov/history/955-years-ago-halleys-comet-and-the-battle-of-hastings/ | title = 955 Years Ago: Halley’s Comet and the Battle of Hastings | last = Uri | first = John | date = 14 October 2021 | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref>
+Theo định luật hai Kepler, sao chổi di chuyển nhanh nhất khi ở gần Mặt Trời nhất.{{sfn|Schmude|2010|p=9}}{{sfn|Stoyan|2015|p=39}} Cách Mặt Trời 88 triệu km tại cận điểm, sao chổi Halley đạt tốc độ 54 km/s, trong khi tại viễn điểm cách Mặt Trời 5,3 tỷ km tốc độ chỉ là 1 km/s.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}{{sfn|Schmude|2010|p=10}} Quỹ đạo elip của sao chổi Halley có tâm sai lớn 0,967<ref>{{cite web | url = https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/cometfact.html | title = Comet Fact Sheet | last = Williams | first = David R. | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref> và chiều dài 12,2 tỷ km.<ref name="NASA">{{cite web | url = https://science.nasa.gov/solar-system/comets/1p-halley/ | title = 1P/Halley | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref> Sao chổi Halley chuyển động ngược chiều với các hành tinh trên mặt phẳng nghiêng 18 độ so với [[hoàng đạo]].{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}<ref name="NASA"/> Khoảng cách gần nhất giữa sao chổi Halley và Trái Đất từng là dưới 5 triệu km vào năm 837,{{sfn|Stoyan|2015|p=45}} còn trong lần trở lại mới đây nhất năm 1986 là 60 triệu km.{{sfn|Stoyan|2015|p=178}} Nó đã đi qua điểm viễn nhật vào tháng 12 năm 2023, đang quay lại vào trong Hệ Mặt Trời và sẽ đến điểm cận nhật lần tiếp theo vào ngày 28 tháng 7 năm 2061.<ref>{{cite web | url = https://www.nasa.gov/history/955-years-ago-halleys-comet-and-the-battle-of-hastings/ | title = 955 Years Ago: Halley’s Comet and the Battle of Hastings | last = Uri | first = John | date = 14 October 2021 | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref>
 {{clear}}

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 <indicator name="mới">[[File:UnderCon icon.svg|40px|link={{TALKPAGENAME}}#Bình duyệt|alt=Mục từ này cần được bình duyệt|Mục từ này cần được bình duyệt]]</indicator>
 [[File:Lspn_comet_halley.jpg|thumb|Sao chổi Halley vào ngày 8 tháng 3 năm 1986.]]
-[[File:Halley's_Comet_animation.gif|thumb|Quỹ đạo của sao chổi Halley.]]
+[[File:Halley's_Comet_animation.gif|thumb|Quỹ đạo của sao chổi Halley. Sao chổi Halley mất trung bình 76 năm để đi hết 12,2 tỷ km chiều dài một vòng quỹ đạo.]]
 '''Sao chổi Halley''', định danh chính thức '''1P/Halley''', là một [[sao chổi]] có quỹ đạo elip và chu kỳ xấp xỉ 76 năm quanh Mặt Trời.{{efn|Chu kỳ quỹ đạo trung bình là 76 năm, nhưng dao động từ 74,9 đến 79,2 năm bởi ảnh hưởng từ những hành tinh khổng lồ, nhất là Sao Mộc.{{sfn|Stoyan|2015|p=34}}}}{{sfn|Schmude|2010|p=1}} Đây là sao chổi nổi tiếng nhất và sao chổi đầu tiên được biết là chuyển động theo chu kỳ.{{sfn|Eicher|2013|p=xi}} Vào năm 1704 [[Edmond Halley]] đã phát hiện ra những sao chổi từng xuất hiện vào các năm 1531, 1607, 1682 thực chất là một và ông dự đoán nó sẽ quay lại vào năm 1759.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=18}} Sau khi các nhà thiên văn học khác xác minh tiên đoán của Halley, sao chổi này đã được đặt theo tên ông.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=18}}

@@ Dòng 10: / Dòng 10: @@
 Khi tiến gần Mặt Trời, các thành phần ion và bụi của đầu sao chổi bị thổi bay lần lượt bởi [[gió mặt trời]] và [[áp lực bức xạ]], tạo ra [[đuôi sao chổi]] gồm hai loại tương ứng là đuôi khí và đuôi bụi.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=8}}{{sfn|Stoyan|2015|p=40}} Đuôi khí của sao chổi Halley tồn tại từ tháng 11 năm 1985 đến tháng 7 năm 1986 và dài từ 0,02 đến 0,27 au.{{sfn|Schmude|2010|p=90}} Vào thời gian này, đuôi khí hoạt động mạnh với nhiều lần bị ngắt rời.{{sfn|Stoyan|2015|p=179}} Trong khi đó đuôi bụi toả rộng và khuếch tán, không dễ để phân biệt trực quan trên nền Ngân Hà sáng.{{sfn|Stoyan|2015|p=179}}
-Theo định luật hai Kepler, sao chổi di chuyển nhanh nhất khi ở gần Mặt Trời nhất.{{sfn|Schmude|2010|p=9}}{{sfn|Stoyan|2015|p=39}} Cách Mặt Trời 88 triệu km tại cận điểm, sao chổi Halley đạt tốc độ 54 km/s, trong khi tại viễn điểm cách Mặt Trời 5,3 tỷ km tốc độ chỉ là 1 km/s.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}{{sfn|Schmude|2010|p=10}} Quỹ đạo elip của sao chổi Halley có độ lệch tâm lớn 0,967<ref>{{cite web | url = https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/cometfact.html | title = Comet Fact Sheet | last = Williams | first = David R. | publisher = The National Aeronautics and Space Administration (NASA) | access-date = 6 April 2024}}</ref> và chiều dài 12,2 tỷ km.<ref name="NASA">{{cite web | url = https://science.nasa.gov/solar-system/comets/1p-halley/ | title = 1P/Halley | publisher = The National Aeronautics and Space Administration (NASA) | access-date = 6 April 2024}}</ref> Sao chổi Halley chuyển động ngược chiều với các hành tinh trên mặt phẳng nghiêng 18 độ so với [[hoàng đạo]].{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}<ref name="NASA"/> Khoảng cách gần nhất giữa sao chổi Halley và Trái Đất từng là dưới 5 triệu km vào năm 837,{{sfn|Stoyan|2015|p=45}} còn trong lần trở lại mới đây nhất năm 1986 là 60 triệu km.{{sfn|Stoyan|2015|p=178}} Nó đã đi qua điểm viễn nhật vào tháng 12 năm 2023, đang quay lại vào trong Hệ Mặt Trời và sẽ đến điểm cận nhật lần tiếp theo vào ngày 28 tháng 7 năm 2061.
+Theo định luật hai Kepler, sao chổi di chuyển nhanh nhất khi ở gần Mặt Trời nhất.{{sfn|Schmude|2010|p=9}}{{sfn|Stoyan|2015|p=39}} Cách Mặt Trời 88 triệu km tại cận điểm, sao chổi Halley đạt tốc độ 54 km/s, trong khi tại viễn điểm cách Mặt Trời 5,3 tỷ km tốc độ chỉ là 1 km/s.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}{{sfn|Schmude|2010|p=10}} Quỹ đạo elip của sao chổi Halley có độ lệch tâm lớn 0,967<ref>{{cite web | url = https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/cometfact.html | title = Comet Fact Sheet | last = Williams | first = David R. | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref> và chiều dài 12,2 tỷ km.<ref name="NASA">{{cite web | url = https://science.nasa.gov/solar-system/comets/1p-halley/ | title = 1P/Halley | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref> Sao chổi Halley chuyển động ngược chiều với các hành tinh trên mặt phẳng nghiêng 18 độ so với [[hoàng đạo]].{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}<ref name="NASA"/> Khoảng cách gần nhất giữa sao chổi Halley và Trái Đất từng là dưới 5 triệu km vào năm 837,{{sfn|Stoyan|2015|p=45}} còn trong lần trở lại mới đây nhất năm 1986 là 60 triệu km.{{sfn|Stoyan|2015|p=178}} Nó đã đi qua điểm viễn nhật vào tháng 12 năm 2023, đang quay lại vào trong Hệ Mặt Trời và sẽ đến điểm cận nhật lần tiếp theo vào ngày 28 tháng 7 năm 2061.<ref>{{cite web | url = https://www.nasa.gov/history/955-years-ago-halleys-comet-and-the-battle-of-hastings/ | title = 955 Years Ago: Halley’s Comet and the Battle of Hastings | last = Uri | first = John | date = 14 October 2021 | publisher = NASA | access-date = 6 April 2024}}</ref>
 {{clear}}

@@ Dòng 10: / Dòng 10: @@
 Khi tiến gần Mặt Trời, các thành phần ion và bụi của đầu sao chổi bị thổi bay lần lượt bởi [[gió mặt trời]] và [[áp lực bức xạ]], tạo ra [[đuôi sao chổi]] gồm hai loại tương ứng là đuôi khí và đuôi bụi.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=8}}{{sfn|Stoyan|2015|p=40}} Đuôi khí của sao chổi Halley tồn tại từ tháng 11 năm 1985 đến tháng 7 năm 1986 và dài từ 0,02 đến 0,27 au.{{sfn|Schmude|2010|p=90}} Vào thời gian này, đuôi khí hoạt động mạnh với nhiều lần bị ngắt rời.{{sfn|Stoyan|2015|p=179}} Trong khi đó đuôi bụi toả rộng và khuếch tán, không dễ để phân biệt trực quan trên nền Ngân Hà sáng.{{sfn|Stoyan|2015|p=179}}
-Theo định luật hai Kepler, sao chổi di chuyển nhanh nhất khi ở gần Mặt Trời nhất.{{sfn|Schmude|2010|p=9}}{{sfn|Stoyan|2015|p=39}} Cách Mặt Trời 88 triệu km tại cận điểm, sao chổi Halley đạt tốc độ 54 km/s, trong khi tại viễn điểm cách Mặt Trời 5,3 tỷ km tốc độ chỉ là 1 km/s.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}{{sfn|Schmude|2010|p=10}} Quỹ đạo elip của sao chổi Halley có độ lệch tâm lớn 0,967<ref>{{cite web | url = https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/cometfact.html | title = Comet Fact Sheet | last = Williams | first = David R. | publisher = The National Aeronautics and Space Administration (NASA) | access-date = 6 April 2024}}</ref> và chiều dài 12,2 tỷ km.<ref name="NASA">{{cite web | url = https://science.nasa.gov/solar-system/comets/1p-halley/ | title = 1P/Halley | publisher = The National Aeronautics and Space Administration (NASA) | access-date = 6 April 2024}}</ref> Sao chổi Halley chuyển động ngược chiều với các hành tinh trên mặt phẳng nghiêng 18 độ so với [[hoàng đạo]].{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}<ref name="NASA"/> Khoảng cách gần nhất giữa sao chổi Halley và Trái Đất là dưới 5 triệu km vào năm 837,{{sfn|Stoyan|2015|p=45}} còn trong lần trở lại mới đây nhất năm 1986 là 60 triệu km.{{sfn|Stoyan|2015|p=178}}
+Theo định luật hai Kepler, sao chổi di chuyển nhanh nhất khi ở gần Mặt Trời nhất.{{sfn|Schmude|2010|p=9}}{{sfn|Stoyan|2015|p=39}} Cách Mặt Trời 88 triệu km tại cận điểm, sao chổi Halley đạt tốc độ 54 km/s, trong khi tại viễn điểm cách Mặt Trời 5,3 tỷ km tốc độ chỉ là 1 km/s.{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}{{sfn|Schmude|2010|p=10}} Quỹ đạo elip của sao chổi Halley có độ lệch tâm lớn 0,967<ref>{{cite web | url = https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/cometfact.html | title = Comet Fact Sheet | last = Williams | first = David R. | publisher = The National Aeronautics and Space Administration (NASA) | access-date = 6 April 2024}}</ref> và chiều dài 12,2 tỷ km.<ref name="NASA">{{cite web | url = https://science.nasa.gov/solar-system/comets/1p-halley/ | title = 1P/Halley | publisher = The National Aeronautics and Space Administration (NASA) | access-date = 6 April 2024}}</ref> Sao chổi Halley chuyển động ngược chiều với các hành tinh trên mặt phẳng nghiêng 18 độ so với [[hoàng đạo]].{{sfn|Meierhenrich|2015|p=23}}<ref name="NASA"/> Khoảng cách gần nhất giữa sao chổi Halley và Trái Đất từng là dưới 5 triệu km vào năm 837,{{sfn|Stoyan|2015|p=45}} còn trong lần trở lại mới đây nhất năm 1986 là 60 triệu km.{{sfn|Stoyan|2015|p=178}} Nó đã đi qua điểm viễn nhật vào tháng 12 năm 2023, đang quay lại vào trong Hệ Mặt Trời và sẽ đến điểm cận nhật lần tiếp theo vào ngày 28 tháng 7 năm 2061.
 {{clear}}