Lịch sử Trái đất - Lịch sử thay đổi

Marrella: Đã thay thế cả nội dung bằng “{{mới}} '''Lịch sử Trái Đất''' đề cập đến quá trình phát triển của hành tinh Trái Đất từ lúc hình thành đến…”

2024-05-14T02:32:16Z

Đã thay thế cả nội dung bằng “{{mới}} '''Lịch sử Trái Đất''' đề cập đến quá trình phát triển của hành tinh Trái Đất từ lúc hình thành đến…”

Xem thay đổi

Marrella vào lúc 10:25, ngày 4 tháng 4 năm 2021

2021-04-04T10:25:44Z

Tttrung: Đã lùi lại sửa đổi 8405 của Hadubrandlied (thảo luận) Chưa đạt đồng thuận, cần trao đổi theo trụ cột Hợp tác và Kế thừa.

2020-11-14T16:11:34Z

Đã lùi lại sửa đổi 8405 của Hadubrandlied (thảo luận) Chưa đạt đồng thuận, cần trao đổi theo trụ cột Hợp tác và Kế thừa.

Tttrung: Tttrung đã đổi Lịch sử địa cầu thành Lịch sử Trái đất: chưa đạt đồng thuận về tên mới, đã xảy ra di chuyển tên nhiều lần, cần trao đổi theo Trụ cột Hợp tác và kế thừa

2020-11-14T16:09:44Z

Tttrung đã đổi Lịch sử địa cầu thành Lịch sử Trái đất: chưa đạt đồng thuận về tên mới, đã xảy ra di chuyển tên nhiều lần, cần trao đổi theo Trụ cột Hợp tác và kế thừa

Hadubrandlied vào lúc 08:26, ngày 14 tháng 11 năm 2020

2020-11-14T08:26:18Z

Hadubrandlied: Hadubrandlied đã đổi Lịch sử Trái Đất thành Lịch sử địa cầu qua đổi hướng: Trở lại nguyên bản

2020-11-14T08:25:12Z

Hadubrandlied đã đổi Lịch sử Trái Đất thành Lịch sử địa cầu qua đổi hướng: Trở lại nguyên bản

Marrella vào lúc 17:36, ngày 12 tháng 11 năm 2020

2020-11-12T17:36:03Z

Marrella vào lúc 17:32, ngày 12 tháng 11 năm 2020

2020-11-12T17:32:01Z

Marrella: lùi lại, sửa đổi không hợp lý, xóa bản mẫu không lý do

2020-11-12T16:29:37Z

lùi lại, sửa đổi không hợp lý, xóa bản mẫu không lý do

Marrella: phần đầu đã là tóm lược, ko cần phải có một đề mục tóm lược

2020-11-12T16:26:57Z

phần đầu đã là tóm lược, ko cần phải có một đề mục tóm lược

@@ Dòng 5: / Dòng 5: @@
 '''Lịch sử Trái Đất''' đề cập đến quá trình phát triển của hành tinh [[Trái Đất]] từ lúc hình thành đến nay. Gần như mọi nhánh của [[khoa học tự nhiên]] đều góp phần giúp chúng ta hiểu biết về những sự kiện quan trọng đã diễn ra trong quá khứ của Trái Đất, tiêu biểu là sự biến đổi không ngừng về mặt [[địa chất]] và [[tiến hóa sinh học]].
-[[Thang thời gian địa chất]] được định ra bởi quy ước quốc tế mô tả những quãng thời gian dài từ thưở bình minh của Trái Đất cho đến ngày nay. Trái Đất hình thành khoảng 4,54 tỉ năm trước do hoạt động [[bồi tụ (thiên văn học)|bồi tụ]] từ [[tinh vân mặt trời]]. Khí thải từ [[núi lửa]] có lẽ đã tạo ra bầu khí quyển nguyên thủy rồi đến đại dương, song khí quyển ban đầu không có [[oxy]]. Đa phần Trái Đất nóng chảy do việc thường xuyên va chạm với những thiên thể khác đã đẩy hoạt động núi lửa lên cùng cực. Vào thời kỳ đầu của Trái Đất, một vụ va chạm rất lớn với [[Theia]], thiên thể có kích cỡ hành tinh, được cho là đã tạo ra [[Mặt Trăng]]. Qua thời gian, Trái Đất nguội dần tạo điều kiện cho một [[vỏ (địa chất)|lớp vỏ]] cứng hình thành và nước lỏng xuất hiện trên bề mặt.
+[[Niên đại địa chất]] được định ra bởi quy ước quốc tế mô tả những quãng thời gian dài từ thưở bình minh của Trái Đất cho đến ngày nay. Trái Đất hình thành khoảng 4,54 tỉ năm trước do hoạt động [[bồi tụ (thiên văn học)|bồi tụ]] từ [[tinh vân mặt trời]]. Khí thải từ [[núi lửa]] có lẽ đã tạo ra bầu khí quyển nguyên thủy rồi đến đại dương, song khí quyển ban đầu không có [[oxy]]. Đa phần Trái Đất nóng chảy do việc thường xuyên va chạm với những thiên thể khác đã đẩy hoạt động núi lửa lên cùng cực. Vào thời kỳ đầu của Trái Đất, một vụ va chạm rất lớn với [[Theia]], thiên thể có kích cỡ hành tinh, được cho là đã tạo ra [[Mặt Trăng]]. Qua thời gian, Trái Đất nguội dần tạo điều kiện cho một [[vỏ (địa chất)|lớp vỏ]] cứng hình thành và nước lỏng xuất hiện trên bề mặt.
 [[Liên đại Thái Viễn Cổ]] là khoảng thời gian trước khi con người ghi nhận sự sống đáng tin, bắt đầu khi Trái Đất hình thành và kết thúc vào 4 tỉ năm trước. Các liên đại [[Thái Cổ]] và [[Nguyên Sinh]] đã khởi sinh sự sống trên Trái Đất và bước tiến hóa đầu tiên. [[Liên đại Hiển Sinh]] kế cận được chia thành ba đại: [[Cổ Sinh]] là thời đại của động vật chân khớp, cá, và sự sống đầu tiên trên mặt đất; [[Trung Sinh]] trải qua những giai đoạn trỗi dậy, ngự trị, và suy vong của [[khủng long]]; và [[Tân Sinh]] chứng kiến sự nổi lên của [[động vật có vú]]. Con người xuất hiện sớm nhất vào khoảng 2 triệu năm trước, một con số rất nhỏ trên thang thời gian địa chất.
@@ Dòng 13: / Dòng 13: @@
 [[Sinh vật quang hợp]] xuất hiện vào khoảng 3,2 đến 2,4 tỉ năm trước và bắt đầu thải oxy vào khí quyển. Sự sống hầu như vẫn rất bé nhỏ cho đến 580 triệu năm trước, thời điểm mà [[dạng sống đa bào]] phức tạp phát sinh, phát triển qua thời gian và lên đến đỉnh điểm trong sự kiện [[bùng nổ kỷ Cambri]] khoảng 541 triệu năm trước. Sự đa dạng hóa đột ngột của các dạng sống này đã tạo ra hầu hết ngành lớn mà con người biết ngày nay và chia tách liên đại Nguyên Sinh khỏi [[kỷ Cambri]] thuộc liên đại Hiển Sinh. Ước tính rằng hơn 5 tỉ loài, tương ứng 99% số loài từng tồn tại trên Trái Đất, đã tuyệt chủng. Số loài hiện tại vào khoảng 10 đến 14 triệu, trong đó 1,2 triệu đã được ghi chép và hơn 86% chưa được mô tả. Tuy nhiên, gần đây người ta cho rằng có tới một ngàn tỉ loài đang sống trên Trái Đất với chỉ một phần ngàn % số đó đã được mô tả.
-Lớp vỏ Trái Đất không ngừng biến đổi từ khi hình thành, cũng như sự sống từ lúc mới xuất hiện. Các loài tiếp tục tiến hóa, đón nhận những hình thái mới, phân nhánh thành những loài cấp dưới, hay tiêu vong trong những môi trường tự nhiên không ngừng đổi khác. Quá trình [[kiến tạo mảng]] tiếp tục định hình các lục địa, đại dương, và sự sống chúng nuôi dưỡng. Giờ đây, hoạt động của con người là nhân tố hàng đầu gây nên biến đổi khí hậu, làm tổn hại bề mặt, [[sinh quyển]], [[thủy quyển]], và [[khí quyển]] Trái Đất với việc lấy đi đất đai hoang dã, lạm thác đại dương, tạo [[khí nhà kính]], làm suy thoái [[tầng ozon]], đất, nước, và không khí.
+Lớp vỏ Trái Đất không ngừng biến đổi từ khi hình thành, cũng như sự sống từ lúc mới xuất hiện. Các loài tiếp tục tiến hóa, đón nhận những hình thái mới, phân nhánh thành những loài cấp dưới, hay suy vong trong những môi trường tự nhiên không ngừng đổi khác. Quá trình [[kiến tạo mảng]] tiếp tục định hình các lục địa, đại dương, và sự sống chúng nuôi dưỡng. Giờ đây, hoạt động của con người là nhân tố hàng đầu gây nên biến đổi khí hậu, làm tổn hại bề mặt, [[sinh quyển]], [[thủy quyển]], và [[khí quyển]] Trái Đất với việc lấy đi đất đai hoang dã, lạm thác đại dương, tạo [[khí nhà kính]], làm suy thoái [[tầng ozon]], đất, nước, và không khí.
 == Các liên đại ==

@@ Dòng 3: / Dòng 3: @@
 <!-- BẮT ĐẦU NỘI DUNG MỤC TỪ Ở DƯỚI ĐÂY. XIN ĐỪNG SỬA ĐỔI GÌ TỪ DÒNG NÀY TRỞ LÊN TRÊN, TRƯỚC KHI MỤC TỪ ĐƯỢC BÌNH DUYỆT -->
-'''Lịch sử địa cầu''' đề cập đến quá trình phát triển của hành tinh [[Trái Đất]] từ lúc hình thành đến nay. Gần như mọi nhánh của [[khoa học tự nhiên]] đều góp phần giúp chúng ta hiểu biết về những sự kiện quan trọng đã diễn ra trong quá khứ của Trái Đất, tiêu biểu là sự biến đổi không ngừng về mặt [[địa chất]] và [[tiến hóa sinh học]].
+'''Lịch sử Trái Đất''' đề cập đến quá trình phát triển của hành tinh [[Trái Đất]] từ lúc hình thành đến nay. Gần như mọi nhánh của [[khoa học tự nhiên]] đều góp phần giúp chúng ta hiểu biết về những sự kiện quan trọng đã diễn ra trong quá khứ của Trái Đất, tiêu biểu là sự biến đổi không ngừng về mặt [[địa chất]] và [[tiến hóa sinh học]].
 [[Thang thời gian địa chất]] được định ra bởi quy ước quốc tế mô tả những quãng thời gian dài từ thưở bình minh của Trái Đất cho đến ngày nay. Trái Đất hình thành khoảng 4,54 tỉ năm trước do hoạt động [[bồi tụ (thiên văn học)|bồi tụ]] từ [[tinh vân mặt trời]]. Khí thải từ [[núi lửa]] có lẽ đã tạo ra bầu khí quyển nguyên thủy rồi đến đại dương, song khí quyển ban đầu không có [[oxy]]. Đa phần Trái Đất nóng chảy do việc thường xuyên va chạm với những thiên thể khác đã đẩy hoạt động núi lửa lên cùng cực. Vào thời kỳ đầu của Trái Đất, một vụ va chạm rất lớn với [[Theia]], thiên thể có kích cỡ hành tinh, được cho là đã tạo ra [[Mặt Trăng]]. Qua thời gian, Trái Đất nguội dần tạo điều kiện cho một [[vỏ (địa chất)|lớp vỏ]] cứng hình thành và nước lỏng xuất hiện trên bề mặt.
@@ Dòng 989: / Dòng 989: @@
 * {{In Our Time|The Earth's Origins|p00547hl}}
 * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p005493g Ageing the Earth], BBC Radio 4 discussion with Richard Corfield, Hazel Rymer & Henry Gee (''In Our Time'', Nov. 20, 2003)
-[[Thể loại:Địa cầu]]

@@ Dòng 3: / Dòng 3: @@
 <!-- BẮT ĐẦU NỘI DUNG MỤC TỪ Ở DƯỚI ĐÂY. XIN ĐỪNG SỬA ĐỔI GÌ TỪ DÒNG NÀY TRỞ LÊN TRÊN, TRƯỚC KHI MỤC TỪ ĐƯỢC BÌNH DUYỆT -->
-'''Lịch sử Trái Đất''' đề cập đến quá trình phát triển của hành tinh [[Trái Đất]] từ lúc hình thành đến nay. Gần như mọi nhánh của [[khoa học tự nhiên]] đều góp phần giúp chúng ta hiểu biết về những sự kiện quan trọng đã diễn ra trong quá khứ của Trái Đất, tiêu biểu là sự biến đổi không ngừng về mặt [[địa chất]] và [[tiến hóa sinh học]].
+'''Lịch sử địa cầu''' đề cập đến quá trình phát triển của hành tinh [[Trái Đất]] từ lúc hình thành đến nay. Gần như mọi nhánh của [[khoa học tự nhiên]] đều góp phần giúp chúng ta hiểu biết về những sự kiện quan trọng đã diễn ra trong quá khứ của Trái Đất, tiêu biểu là sự biến đổi không ngừng về mặt [[địa chất]] và [[tiến hóa sinh học]].
 [[Thang thời gian địa chất]] được định ra bởi quy ước quốc tế mô tả những quãng thời gian dài từ thưở bình minh của Trái Đất cho đến ngày nay. Trái Đất hình thành khoảng 4,54 tỉ năm trước do hoạt động [[bồi tụ (thiên văn học)|bồi tụ]] từ [[tinh vân mặt trời]]. Khí thải từ [[núi lửa]] có lẽ đã tạo ra bầu khí quyển nguyên thủy rồi đến đại dương, song khí quyển ban đầu không có [[oxy]]. Đa phần Trái Đất nóng chảy do việc thường xuyên va chạm với những thiên thể khác đã đẩy hoạt động núi lửa lên cùng cực. Vào thời kỳ đầu của Trái Đất, một vụ va chạm rất lớn với [[Theia]], thiên thể có kích cỡ hành tinh, được cho là đã tạo ra [[Mặt Trăng]]. Qua thời gian, Trái Đất nguội dần tạo điều kiện cho một [[vỏ (địa chất)|lớp vỏ]] cứng hình thành và nước lỏng xuất hiện trên bề mặt.
@@ Dòng 989: / Dòng 989: @@
 * {{In Our Time|The Earth's Origins|p00547hl}}
 * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p005493g Ageing the Earth], BBC Radio 4 discussion with Richard Corfield, Hazel Rymer & Henry Gee (''In Our Time'', Nov. 20, 2003)
+[[Thể loại:Địa cầu]]

@@ Dòng 228: / Dòng 228: @@
 == Tham khảo ==
-{{Reflist|3|refs=
+{{Reflist|25em|refs=
 <ref name="Expedit">{{cite web

@@ Dòng 228: / Dòng 228: @@
 == Tham khảo ==
-{{Reflist|30em|refs=
+{{Reflist|3|refs=
 <ref name="Expedit">{{cite web
@@ Dòng 955: / Dòng 955: @@
 <ref name=Newsom>{{Cite journal|last1=Newsom|first1=Horton E.|last2=Taylor |first2=Stuart Ross |title=Geochemical implications of the formation of the Moon by a single giant impact|journal=Nature|date=1989|volume=338|issue=6210|pages=29–34|doi=10.1038/338029a0|bibcode = 1989Natur.338...29N |s2cid=4305975}}</ref>
 }}
 == Đọc thêm ==
 {{Refbegin|30em}}

@@ Dòng 3: / Dòng 3: @@
 <!-- BẮT ĐẦU NỘI DUNG MỤC TỪ Ở DƯỚI ĐÂY. XIN ĐỪNG SỬA ĐỔI GÌ TỪ DÒNG NÀY TRỞ LÊN TRÊN, TRƯỚC KHI MỤC TỪ ĐƯỢC BÌNH DUYỆT -->
-'''Lịch sử địa cầu''' là quá trình phát triển địa cầu từ khởi thủy tới nay. Gần như mọi nhánh của [[khoa học tự nhiên]] đều góp phần giúp chúng ta hiểu biết về những sự kiện quan trọng đã diễn ra trong quá khứ của Trái Đất, tiêu biểu là sự biến đổi không ngừng về mặt [[địa chất]] và [[tiến hóa sinh học]].
+'''Lịch sử Trái Đất''' đề cập đến quá trình phát triển của hành tinh [[Trái Đất]] từ lúc hình thành đến nay. Gần như mọi nhánh của [[khoa học tự nhiên]] đều góp phần giúp chúng ta hiểu biết về những sự kiện quan trọng đã diễn ra trong quá khứ của Trái Đất, tiêu biểu là sự biến đổi không ngừng về mặt [[địa chất]] và [[tiến hóa sinh học]].
 [[Thang thời gian địa chất]] được định ra bởi quy ước quốc tế mô tả những quãng thời gian dài từ thưở bình minh của Trái Đất cho đến ngày nay. Trái Đất hình thành khoảng 4,54 tỉ năm trước do hoạt động [[bồi tụ (thiên văn học)|bồi tụ]] từ [[tinh vân mặt trời]]. Khí thải từ [[núi lửa]] có lẽ đã tạo ra bầu khí quyển nguyên thủy rồi đến đại dương, song khí quyển ban đầu không có [[oxy]]. Đa phần Trái Đất nóng chảy do việc thường xuyên va chạm với những thiên thể khác đã đẩy hoạt động núi lửa lên cùng cực. Vào thời kỳ đầu của Trái Đất, một vụ va chạm rất lớn với [[Theia]], thiên thể có kích cỡ hành tinh, được cho là đã tạo ra [[Mặt Trăng]]. Qua thời gian, Trái Đất nguội dần tạo điều kiện cho một [[vỏ (địa chất)|lớp vỏ]] cứng hình thành và nước lỏng xuất hiện trên bề mặt.
@@ Dòng 227: / Dòng 227: @@
 {{clear}}
-==Tham khảo==
+== Tham khảo ==
-{{Reflist|4|refs=
+{{Reflist|30em|refs=
 <ref name="Expedit">{{cite web
@@ Dòng 955: / Dòng 955: @@
 <ref name=Newsom>{{Cite journal|last1=Newsom|first1=Horton E.|last2=Taylor |first2=Stuart Ross |title=Geochemical implications of the formation of the Moon by a single giant impact|journal=Nature|date=1989|volume=338|issue=6210|pages=29–34|doi=10.1038/338029a0|bibcode = 1989Natur.338...29N |s2cid=4305975}}</ref>
 }}
 * {{Cite book
   | first=G.B. | last=Dalrymple | authorlink=Brent Dalrymple |date=1991
@@ Dòng 978: / Dòng 980: @@
 * {{Cite journal|last=Wetherill|first=G.W.|title=Occurrence of Earth-Like Bodies in Planetary Systems|journal=Science|date= 1991|volume=253|issue=5019|pages=535–538|doi=10.1126/science.253.5019.535|pmid=17745185|ref=harv|bibcode = 1991Sci...253..535W |s2cid=10023022}}
 {{Refend}}
 ==Liên kết==
 * [[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/technology/2005/dec/20/comment.science Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 December 20. – discusses speculation on the role of quantum systems in the origin of life
 * [http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] (uses [[Adobe Shockwave|Shockwave]]). Animated story of life shows everything from the big bang to the formation of the Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man.
@@ Dòng 985: / Dòng 988: @@
 * {{In Our Time|The Earth's Origins|p00547hl}}
 * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p005493g Ageing the Earth], BBC Radio 4 discussion with Richard Corfield, Hazel Rymer & Henry Gee (''In Our Time'', Nov. 20, 2003)
-[[Thể loại:Địa cầu]]