Kỷ Ordovic - Lịch sử thay đổi

Marrella vào lúc 02:57, ngày 29 tháng 12 năm 2024

2024-12-29T02:57:15Z

Marrella vào lúc 02:45, ngày 27 tháng 12 năm 2024

2024-12-27T02:45:43Z

Marrella vào lúc 02:35, ngày 27 tháng 12 năm 2024

2024-12-27T02:35:57Z

Marrella vào lúc 02:34, ngày 27 tháng 12 năm 2024

2024-12-27T02:34:36Z

Marrella vào lúc 02:13, ngày 27 tháng 12 năm 2024

2024-12-27T02:13:14Z

Marrella vào lúc 02:07, ngày 27 tháng 12 năm 2024

2024-12-27T02:07:22Z

Marrella vào lúc 01:57, ngày 27 tháng 12 năm 2024

2024-12-27T01:57:01Z

Marrella vào lúc 01:55, ngày 27 tháng 12 năm 2024

2024-12-27T01:55:46Z

Marrella vào lúc 03:59, ngày 26 tháng 12 năm 2024

2024-12-26T03:59:47Z

Marrella vào lúc 03:43, ngày 26 tháng 12 năm 2024

2024-12-26T03:43:57Z

@@ Dòng 9: / Dòng 9: @@
   | caption1 = Bản đồ Trái Đất vào 465 triệu năm trước trong kỳ Darriwil, Ordovic Giữa.
 }}
 '''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambri–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước chừng 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Kỷ/hệ Ordovic gồm ba thế/thống là Ordovic Sớm/Hạ Ordovic, Ordovic Giữa/Trung Ordovic, và Ordovic Muộn/Thượng Ordovic.<ref name="ICS Chart"/> Thời kỳ này nổi bật với hoạt động kiến tạo và núi lửa ác liệt{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} cùng hai biến cố sinh học đặc biệt: [[đa dạng hóa sinh học kỷ Ordovic|đại đa dạng hóa sinh học Ordovic]] và [[tuyệt chủng Ordovic Muộn]].{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=631}}
 {{clear}}

@@ Dòng 9: / Dòng 9: @@
   | caption1 = Bản đồ Trái Đất vào 465 triệu năm trước trong kỳ Darriwil, Ordovic Giữa.
 }}
-'''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambi–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước chừng 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Kỷ/hệ Ordovic gồm ba thế/thống là Ordovic Sớm/Hạ Ordovic, Ordovic Giữa/Trung Ordovic, và Ordovic Muộn/Thượng Ordovic.<ref name="ICS Chart"/> Thời kỳ này nổi bật với hoạt động kiến tạo và núi lửa ác liệt{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} cùng hai biến cố sinh học đặc biệt: [[đa dạng hóa sinh học kỷ Ordovic|đại đa dạng hóa sinh học Ordovic]] và [[tuyệt chủng Ordovic Muộn]].{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=631}}
+'''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambri–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước chừng 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Kỷ/hệ Ordovic gồm ba thế/thống là Ordovic Sớm/Hạ Ordovic, Ordovic Giữa/Trung Ordovic, và Ordovic Muộn/Thượng Ordovic.<ref name="ICS Chart"/> Thời kỳ này nổi bật với hoạt động kiến tạo và núi lửa ác liệt{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} cùng hai biến cố sinh học đặc biệt: [[đa dạng hóa sinh học kỷ Ordovic|đại đa dạng hóa sinh học Ordovic]] và [[tuyệt chủng Ordovic Muộn]].{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=631}}
 {{clear}}

@@ Dòng 9: / Dòng 9: @@
   | caption1 = Bản đồ Trái Đất vào 465 triệu năm trước trong kỳ Darriwil, Ordovic Giữa.
 }}
-'''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambi–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước chừng 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Kỷ/hệ Ordovic gồm ba thế/thống là Ordovic Sớm/Hạ Ordovic, Ordovic Giữa/Trung Ordovic, và Ordovic Muộn/Thượng Ordovic.<ref name="ICS Chart"/> Thời kỳ này nổi bật với hoạt động kiến tạo và núi lửa ác liệt{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} cùng hai biến cố sinh học đặc biệt: [[đa dạng hóa sinh học kỷ Ordovic|đại đa dạng hóa sinh học Ordovic]] và [[vụ tuyệt chủng Ordovic Muộn]].{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=631}}
+'''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambi–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước chừng 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Kỷ/hệ Ordovic gồm ba thế/thống là Ordovic Sớm/Hạ Ordovic, Ordovic Giữa/Trung Ordovic, và Ordovic Muộn/Thượng Ordovic.<ref name="ICS Chart"/> Thời kỳ này nổi bật với hoạt động kiến tạo và núi lửa ác liệt{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} cùng hai biến cố sinh học đặc biệt: [[đa dạng hóa sinh học kỷ Ordovic|đại đa dạng hóa sinh học Ordovic]] và [[tuyệt chủng Ordovic Muộn]].{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=631}}
 {{clear}}

@@ Dòng 9: / Dòng 9: @@
   | caption1 = Bản đồ Trái Đất vào 465 triệu năm trước trong kỳ Darriwil, Ordovic Giữa.
 }}
-'''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambi–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước chừng 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Kỷ/hệ Ordovic gồm ba thế/thống là Ordovic Sớm/Hạ Ordovic, Ordovic Giữa/Trung Ordovic, và Ordovic Muộn/Thượng Ordovic.<ref name="ICS Chart"/>
+'''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambi–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước chừng 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Kỷ/hệ Ordovic gồm ba thế/thống là Ordovic Sớm/Hạ Ordovic, Ordovic Giữa/Trung Ordovic, và Ordovic Muộn/Thượng Ordovic.<ref name="ICS Chart"/> Thời kỳ này nổi bật với hoạt động kiến tạo và núi lửa ác liệt{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} cùng hai biến cố sinh học đặc biệt: [[đa dạng hóa sinh học kỷ Ordovic|đại đa dạng hóa sinh học Ordovic]] và [[vụ tuyệt chủng Ordovic Muộn]].{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=631}}
 {{clear}}

@@ Dòng 9: / Dòng 9: @@
   | caption1 = Bản đồ Trái Đất vào 465 triệu năm trước trong kỳ Darriwil, Ordovic Giữa.
 }}
-'''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambi–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước tính 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}}
+'''Kỷ Ordovic''' là một kỷ địa chất kéo dài 44 triệu năm từ lúc [[kỷ Cambri]] kết thúc 487 triệu năm trước đến khi [[kỷ Silur]] bắt đầu 443 triệu năm trước.<ref name="ICS Chart">{{cite web | last1 = Cohen | first1 = K.M. | last2 = Finney | first2 = S.C. | last3 = Gibbard | first3 = P.L. | last4 = Fan | first4 = J.X. | url = https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2024-12.pdf | title = The ICS International Chronostratigraphic Chart | date = December 2024 | website = stratigraphy.org | publisher = International Commission on Stratigraphy | access-date = 26 December 2024}}</ref> Vào năm 1879, [[Charles Lapworth]] đã đề xuất '''hệ Ordovic''' làm giải pháp thỏa hiệp cho bất đồng gay gắt giữa [[Adam Sedgwick]] và [[Roderick Murchison]] về địa tầng Cambri–Silur.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Vì những tầng đá tranh chấp ban đầu phần lớn ở Wales, Lapworth đã đặt tên hệ này theo tên một bộ lạc Wales bản địa cổ, Ordovices.{{sfn|Torsvik|Cocks|2016|p=102}} Cuối cùng thì khái niệm kỷ/hệ Ordovic chính thức được chấp nhận tại Đại hội Địa chất Quốc tế ở Copenhagen năm 1960. Đáy của hệ, ranh giới Cambi–Ordovic, được xác định ở mực xuất hiện đầu tiên của [[conodont]] ''[[Iapetognathus fluctivagus]]'' tại mặt cắt Green Point Newfoundland, niên đại ước chừng 487 Ma.{{sfn|Gradstein et al.|2020|p=632}} Kỷ/hệ Ordovic gồm ba thế/thống là Ordovic Sớm/Hạ Ordovic, Ordovic Giữa/Trung Ordovic, và Ordovic Muộn/Thượng Ordovic.<ref name="ICS Chart"/>
 {{clear}}