Gió phơn - Lịch sử thay đổi

Tttrung: /* Hiệu ứng phơn */

2021-06-23T14:12:47Z

Hiệu ứng phơn

Tttrung: /* Việt Nam */

2021-05-09T12:49:00Z

Việt Nam

Tttrung: /* Việt Nam */

2021-05-09T12:41:01Z

Việt Nam

Tttrung vào lúc 11:00, ngày 9 tháng 5 năm 2021

2021-05-09T11:00:36Z

Tttrung vào lúc 10:59, ngày 9 tháng 5 năm 2021

2021-05-09T10:59:44Z

Tttrung vào lúc 10:57, ngày 9 tháng 5 năm 2021

2021-05-09T10:57:28Z

Tttrung vào lúc 10:51, ngày 9 tháng 5 năm 2021

2021-05-09T10:51:20Z

Tttrung vào lúc 10:50, ngày 9 tháng 5 năm 2021

2021-05-09T10:50:58Z

Tttrung vào lúc 10:46, ngày 9 tháng 5 năm 2021

2021-05-09T10:46:03Z

Tttrung: Tttrung đã đổi Gió tây khô nóng thành Gió phơn qua đổi hướng: tổng quát hơn

2021-05-09T10:44:27Z

Tttrung đã đổi Gió tây khô nóng thành Gió phơn qua đổi hướng: tổng quát hơn

@@ Dòng 3: / Dòng 3: @@
 '''Gió phơn''' ('''gió foehn''') (tiếng Đức ''föhn'') là loại gió khô nóng thổi từ trên núi xuống, một hiện tượng gió vượt đèo, còn gọi là '''hiệu ứng phơn''' ('''hiệu ứng foehn'''). Ở [[Việt Nam]], gió phơn còn được gọi là '''gió tây khô nóng''', là dạng thời tiết nguy hiểm, một kiểu thời tiết đặc trưng thường xảy ra trong những tháng mùa hè ở khu vực Trung Bộ, nhiều khi lan ra khu vực Bắc Bộ.
 ==Hiệu ứng phơn==
-Trong hiệu ứng phơn, từ bên kia núi gió thổi lên, càng lên cao [[nhiệt độ]] càng lạnh, do quá trình [[giãn nở đoạn nhiệt]]. Trung bình cứ lên cao 100[[mét|m]] thì [[nhiệt độ]] không khí giảm khoảng 1[[độ C|°C]]. Khi nhiệt độ hạ xuống dưới [[điểm sương]], [[sự ngưng kết]] diễn ra, mây hình thành và mưa rơi xuống bên sườn đón gió, tạo thành [[mưa địa hình]], đồng thời [[áp suất]] không khí giảm xuống và không khí thu thêm [[nhiệt lượng]] do ngưng kết toả ra. Do nhiệt lượng này mà tốc độ giảm nhiệt khi lên cao chậm lại, chỉ giảm khoảng 0,6[[độ C|°C]] cho mỗi 100m lên cao.
+Trong hiệu ứng phơn, từ bên kia núi gió thổi lên, càng lên cao [[áp suất]] không khí giảm xuống và, do quá trình [[giãn nở đoạn nhiệt]], [[nhiệt độ]] càng lạnh. Trung bình cứ lên cao 100[[mét|m]] thì [[nhiệt độ]] không khí giảm khoảng 1[[độ C|°C]]. Khi nhiệt độ hạ xuống dưới [[điểm sương]], [[sự ngưng kết]] diễn ra, mây hình thành và mưa rơi xuống bên sườn đón gió, tạo thành [[mưa địa hình]], đồng thời không khí thu thêm [[nhiệt lượng]] do ngưng kết toả ra. Do nhiệt lượng này mà tốc độ giảm nhiệt khi lên cao chậm lại, chỉ giảm khoảng 0,6[[độ C|°C]] cho mỗi 100m lên cao.
-Sau khi vượt qua đỉnh, gió đã mất nhiều lượng nước, do để lại dưới dạng mưa bên sườn đón gió. Khi gió di chuyển xuống chân núi, [[mật độ]] không khí đậm đặc hơn, không khí trở nên khô hơn và nhiệt độ của nó tăng dần lên do quá trình bị [[nén đoạn nhiệt]]. Trung bình cứ xuống thấp 100[[mét|m]] thì [[nhiệt độ]] không khí tăng khoảng 1[[độ C|°C]]. Trời quang mây ở sườn bên này tạo điều kiện cho bức xạ Mặt trời vào ban ngày hun nóng luồng gió tràn xuống. Do vậy đến chân núi bên này không khí trở nên khô và nóng hơn so với không khí ở sườn đón gió. Hiệu ứng phơn càng mạnh nếu không khí đến bên sườn đón gió càng ẩm và đỉnh núi càng cao.
+Sau khi vượt qua đỉnh, gió đã mất nhiều lượng nước, do để lại dưới dạng mưa bên sườn đón gió, không khí trở nên khô hơn. Khi gió di chuyển xuống chân núi, [[mật độ]] không khí đậm đặc hơn, và nhiệt độ của nó tăng dần lên do quá trình bị [[nén đoạn nhiệt]]. Trung bình cứ xuống thấp 100[[mét|m]] thì [[nhiệt độ]] không khí tăng khoảng 1[[độ C|°C]]. Không khí khô làm trời quang mây ở sườn bên này, tạo điều kiện cho bức xạ Mặt trời vào ban ngày hun nóng luồng gió tràn xuống. Do vậy đến chân núi bên này không khí trở nên khô và nóng hơn so với không khí ở sườn đón gió. Hiệu ứng phơn càng mạnh nếu không khí đến bên sườn đón gió càng ẩm và đỉnh núi càng cao.
 Hiệu ứng phơn được nghiên cứu đầu tiên ở phía bắc dãy [[núi Anpơ]] (Alps), là tên gọi địa phương của thứ gió khô và nóng thổi trong các thung lũng của nước [[Áo]] và [[Thụy Sĩ]], nhờ nó khu vực này được hưởng khí hậu ấm áp. Loại gió này cũng xuất hiện ở một số nơi khác với tên gọi khác nhau. Như ở [[Mỹ]] và [[Canada]] gọi là '''gió Chinook''', ở [[Tây Ban Nha]] gọi là '''gió Bilbao''', ở Việt Nam gọi là '''gió Lào''' (vì thổi từ [[Lào]] sang)...

@@ Dòng 10: / Dòng 10: @@
 ==Việt Nam==
-<div style="float:right;border-left:3px solid #6699ff;margin-left:10px;padding-left:7px">
+<div style="margin-right:auto;border-left:3px solid #6699ff;margin-left:auto;padding-left:10px;width:300px">
 ''Trường Sơn Ðông, Trường Sơn Tây''

@@ Dòng 15: / Dòng 15: @@
 ''Bên nắng đốt, bên mưa quây''
-:<small>trích lời ''[[Sợi Nhớ Sợi Thương]]'', [[Phan Huỳnh Điểu]]</small>
+:<small>trích ''[[Sợi Nhớ Sợi Thương]]'', [[Phan Huỳnh Điểu]]</small>
 </div>
 Ở Việt Nam, hiện tượng gió phơn chính là hiện tượng gió tây khô nóng, xuất hiện nhiều ở khu vực Trung Bộ, đặc trưng nhất ở khu vực Bắc Trung Bộ. Sự xuất hiện của loại gió này có ảnh hưởng rất lớn đến thời tiết và đời sống dân cư trong khu vực, nhất là sản xuất nông nghiệp.

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 {{mới}}
 [[Hình:Foehn wind illustration 2.svg|nhỏ|350px|Minh họa hiệu ứng phơn: gió ẩm tràn đến gặp núi thì dâng cao lên; khi lên cao, gió lạnh dần và hơi nước ngưng tụ rơi thành mưa, để lại [[nhiệt lượng]] tỏa ra bởi [[sự ngưng tụ]] cho gió khô vượt qua núi; khi xuống núi, gió khô tiếp tục tăng nhiệt độ khi hạ độ cao, tạo nên luồng gió khô nóng.]]
-'''Gió phơn''' ('''gió Foehn''') (tiếng Đức ''föhn'') là loại gió khô nóng thổi từ trên núi xuống, một hiện tượng gió vượt đèo, còn gọi là '''hiệu ứng phơn''' ('''hiệu ứng Foehn'''). Ở [[Việt Nam]], gió phơn còn được gọi là '''gió tây khô nóng''', là dạng thời tiết nguy hiểm, một kiểu thời tiết đặc trưng thường xảy ra trong những tháng mùa hè ở khu vực Trung Bộ, nhiều khi lan ra khu vực Bắc Bộ.
+'''Gió phơn''' ('''gió foehn''') (tiếng Đức ''föhn'') là loại gió khô nóng thổi từ trên núi xuống, một hiện tượng gió vượt đèo, còn gọi là '''hiệu ứng phơn''' ('''hiệu ứng foehn'''). Ở [[Việt Nam]], gió phơn còn được gọi là '''gió tây khô nóng''', là dạng thời tiết nguy hiểm, một kiểu thời tiết đặc trưng thường xảy ra trong những tháng mùa hè ở khu vực Trung Bộ, nhiều khi lan ra khu vực Bắc Bộ.
 ==Hiệu ứng phơn==
 Trong hiệu ứng phơn, từ bên kia núi gió thổi lên, càng lên cao [[nhiệt độ]] càng lạnh, do quá trình [[giãn nở đoạn nhiệt]]. Trung bình cứ lên cao 100[[mét|m]] thì [[nhiệt độ]] không khí giảm khoảng 1[[độ C|°C]]. Khi nhiệt độ hạ xuống dưới [[điểm sương]], [[sự ngưng kết]] diễn ra, mây hình thành và mưa rơi xuống bên sườn đón gió, tạo thành [[mưa địa hình]], đồng thời [[áp suất]] không khí giảm xuống và không khí thu thêm [[nhiệt lượng]] do ngưng kết toả ra. Do nhiệt lượng này mà tốc độ giảm nhiệt khi lên cao chậm lại, chỉ giảm khoảng 0,6[[độ C|°C]] cho mỗi 100m lên cao.

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 {{mới}}
 [[Hình:Foehn wind illustration 2.svg|nhỏ|350px|Minh họa hiệu ứng phơn: gió ẩm tràn đến gặp núi thì dâng cao lên; khi lên cao, gió lạnh dần và hơi nước ngưng tụ rơi thành mưa, để lại [[nhiệt lượng]] tỏa ra bởi [[sự ngưng tụ]] cho gió khô vượt qua núi; khi xuống núi, gió khô tiếp tục tăng nhiệt độ khi hạ độ cao, tạo nên luồng gió khô nóng.]]
-'''Gió phơn''' ('''gió Foehn''') (tiếng Đức ''föhn'', tiếng Pháp ''phon'') là loại gió khô nóng thổi từ trên núi xuống, một hiện tượng gió vượt đèo, còn gọi là '''hiệu ứng phơn''' ('''hiệu ứng Foehn'''). Ở [[Việt Nam]], gió phơn còn được gọi là '''gió tây khô nóng''', là dạng thời tiết nguy hiểm, một kiểu thời tiết đặc trưng thường xảy ra trong những tháng mùa hè ở khu vực Trung Bộ, nhiều khi lan ra khu vực Bắc Bộ.
+'''Gió phơn''' ('''gió Foehn''') (tiếng Đức ''föhn'') là loại gió khô nóng thổi từ trên núi xuống, một hiện tượng gió vượt đèo, còn gọi là '''hiệu ứng phơn''' ('''hiệu ứng Foehn'''). Ở [[Việt Nam]], gió phơn còn được gọi là '''gió tây khô nóng''', là dạng thời tiết nguy hiểm, một kiểu thời tiết đặc trưng thường xảy ra trong những tháng mùa hè ở khu vực Trung Bộ, nhiều khi lan ra khu vực Bắc Bộ.
 ==Hiệu ứng phơn==
 Trong hiệu ứng phơn, từ bên kia núi gió thổi lên, càng lên cao [[nhiệt độ]] càng lạnh, do quá trình [[giãn nở đoạn nhiệt]]. Trung bình cứ lên cao 100[[mét|m]] thì [[nhiệt độ]] không khí giảm khoảng 1[[độ C|°C]]. Khi nhiệt độ hạ xuống dưới [[điểm sương]], [[sự ngưng kết]] diễn ra, mây hình thành và mưa rơi xuống bên sườn đón gió, tạo thành [[mưa địa hình]], đồng thời [[áp suất]] không khí giảm xuống và không khí thu thêm [[nhiệt lượng]] do ngưng kết toả ra. Do nhiệt lượng này mà tốc độ giảm nhiệt khi lên cao chậm lại, chỉ giảm khoảng 0,6[[độ C|°C]] cho mỗi 100m lên cao.

@@ Dòng 7: / Dòng 7: @@
 Sau khi vượt qua đỉnh, gió đã mất nhiều lượng nước, do để lại dưới dạng mưa bên sườn đón gió. Khi gió di chuyển xuống chân núi, [[mật độ]] không khí đậm đặc hơn, không khí trở nên khô hơn và nhiệt độ của nó tăng dần lên do quá trình bị [[nén đoạn nhiệt]]. Trung bình cứ xuống thấp 100[[mét|m]] thì [[nhiệt độ]] không khí tăng khoảng 1[[độ C|°C]]. Trời quang mây ở sườn bên này tạo điều kiện cho bức xạ Mặt trời vào ban ngày hun nóng luồng gió tràn xuống. Do vậy đến chân núi bên này không khí trở nên khô và nóng hơn so với không khí ở sườn đón gió. Hiệu ứng phơn càng mạnh nếu không khí đến bên sườn đón gió càng ẩm và đỉnh núi càng cao.
-Hiệu ứng phơn được nghiên cứu đầu tiên ở ngọn [[núi Foehn]], phía bắc dãy [[núi Anpơ]] (Alps), là tên gọi địa phương của thứ gió khô và nóng thổi trong các thung lũng của nước [[Áo]] và [[Thụy Sĩ]], nhờ nó khu vực này được hưởng khí hậu ấm áp. Loại gió này cũng xuất hiện ở một số nơi khác với tên gọi khác nhau. Như ở [[Mỹ]] và [[Canada]] gọi là [[gió Chinook]], ở [[Tây Ban Nha]] gọi là [[gió Bilbao]], ở Việt Nam gọi là '''gió Lào''' (vì thổi từ [[Lào]] sang)...
+Hiệu ứng phơn được nghiên cứu đầu tiên ở ngọn [[núi Foehn]], phía bắc dãy [[núi Anpơ]] (Alps), là tên gọi địa phương của thứ gió khô và nóng thổi trong các thung lũng của nước [[Áo]] và [[Thụy Sĩ]], nhờ nó khu vực này được hưởng khí hậu ấm áp. Loại gió này cũng xuất hiện ở một số nơi khác với tên gọi khác nhau. Như ở [[Mỹ]] và [[Canada]] gọi là '''gió Chinook''', ở [[Tây Ban Nha]] gọi là '''gió Bilbao''', ở Việt Nam gọi là '''gió Lào''' (vì thổi từ [[Lào]] sang)...
 ==Việt Nam==