Christiaan Huygens - Lịch sử thay đổi

Marrella vào lúc 10:36, ngày 24 tháng 4 năm 2022

2022-04-24T10:36:50Z

Marrella vào lúc 10:11, ngày 24 tháng 4 năm 2022

2022-04-24T10:11:06Z

Marrella vào lúc 02:44, ngày 24 tháng 4 năm 2022

2022-04-24T02:44:25Z

Marrella vào lúc 02:42, ngày 24 tháng 4 năm 2022

2022-04-24T02:42:56Z

Marrella vào lúc 02:36, ngày 24 tháng 4 năm 2022

2022-04-24T02:36:47Z

Marrella vào lúc 01:55, ngày 24 tháng 4 năm 2022

2022-04-24T01:55:16Z

Marrella vào lúc 16:03, ngày 23 tháng 4 năm 2022

2022-04-23T16:03:51Z

Marrella vào lúc 16:03, ngày 23 tháng 4 năm 2022

2022-04-23T16:03:09Z

Marrella vào lúc 15:33, ngày 23 tháng 4 năm 2022

2022-04-23T15:33:50Z

Marrella vào lúc 15:00, ngày 23 tháng 4 năm 2022

2022-04-23T15:00:50Z

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 <indicator name="mới">[[File:UnderCon icon.svg|40px|link={{TALKPAGENAME}}#Bình duyệt|alt=Mục từ này cần được bình duyệt|Mục từ này cần được bình duyệt]]</indicator>
 [[File:Christiaan Huygens-painting.jpeg|thumb|Chân dung Huygens do [[Caspar Netscher]] vẽ (1671).]]
-'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn, phát minh người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0 | url = https://www.cambridge.org/gb/academic/subjects/history/history-science-and-technology/unrolling-time-christiaan-huygens-and-mathematization-nature}}</ref>{{rp|1–2}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vào năm 1652 ông viết ra công thức vật lý đầu tiên và do đó có thể được xem là nhà sáng lập của [[vật lý toán]].<ref>{{cite book | last = Andriesse | first = C. D. | date = 2005 | title = Huygens: The Man Behind the Principle | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-85090-2 | url = https://www.cambridge.org/vn/academic/subjects/physics/history-philosophy-and-foundations-physics/huygens-man-behind-principle}}</ref>{{rp|6}}
+'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn, phát minh người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0 | url = https://www.cambridge.org/gb/academic/subjects/history/history-science-and-technology/unrolling-time-christiaan-huygens-and-mathematization-nature}}</ref>{{rp|1–2}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|33}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học.<ref>{{cite book | last = Dijksterhuis | first = Fokko Jan | title = Lenses and Waves | chapter = Introduction — ‘the perfect Cartesian’: Christiaan Huygens, optics &amp; the scientific revolution | date = 2005 | pages = 1–10 | publisher = Springer Netherlands | doi = 10.1007/1-4020-2698-8_1}}</ref>{{rp|1}} Vào năm 1652 ông viết ra công thức vật lý đầu tiên và do đó có thể được xem là nhà sáng lập của [[vật lý toán]].<ref>{{cite book | last = Andriesse | first = C. D. | date = 2005 | title = Huygens: The Man Behind the Principle | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-85090-2 | url = https://www.cambridge.org/vn/academic/subjects/physics/history-philosophy-and-foundations-physics/huygens-man-behind-principle}}</ref>{{rp|6}}
 {{clear}}

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 <indicator name="mới">[[File:UnderCon icon.svg|40px|link={{TALKPAGENAME}}#Bình duyệt|alt=Mục từ này cần được bình duyệt|Mục từ này cần được bình duyệt]]</indicator>
 [[File:Christiaan Huygens-painting.jpeg|thumb|Chân dung Huygens do [[Caspar Netscher]] vẽ (1671).]]
-'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn, phát minh người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0 | url = https://www.cambridge.org/gb/academic/subjects/history/history-science-and-technology/unrolling-time-christiaan-huygens-and-mathematization-nature}}</ref>{{rp|1–2}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vì lẽ đó ông được gọi là nhà [[vật lý lý thuyết]] đầu tiên và một trong những nhà sáng lập của [[vật lý toán]] hiện đại.
+'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn, phát minh người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0 | url = https://www.cambridge.org/gb/academic/subjects/history/history-science-and-technology/unrolling-time-christiaan-huygens-and-mathematization-nature}}</ref>{{rp|1–2}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vào năm 1652 ông viết ra công thức vật lý đầu tiên và do đó có thể được xem là nhà sáng lập của [[vật lý toán]].<ref>{{cite book | last = Andriesse | first = C. D. | date = 2005 | title = Huygens: The Man Behind the Principle | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-85090-2 | url = https://www.cambridge.org/vn/academic/subjects/physics/history-philosophy-and-foundations-physics/huygens-man-behind-principle}}</ref>{{rp|6}}
 {{clear}}

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 <indicator name="mới">[[File:UnderCon icon.svg|40px|link={{TALKPAGENAME}}#Bình duyệt|alt=Mục từ này cần được bình duyệt|Mục từ này cần được bình duyệt]]</indicator>
 [[File:Christiaan Huygens-painting.jpeg|thumb|Chân dung Huygens do [[Caspar Netscher]] vẽ (1671).]]
-'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn, phát minh người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0}}</ref>{{rp|1–2}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vì lẽ đó ông được gọi là nhà [[vật lý lý thuyết]] đầu tiên và một trong những nhà sáng lập của [[vật lý toán]] hiện đại.
+'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn, phát minh người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0 | url = https://www.cambridge.org/gb/academic/subjects/history/history-science-and-technology/unrolling-time-christiaan-huygens-and-mathematization-nature}}</ref>{{rp|1–2}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vì lẽ đó ông được gọi là nhà [[vật lý lý thuyết]] đầu tiên và một trong những nhà sáng lập của [[vật lý toán]] hiện đại.
 {{clear}}

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 <indicator name="mới">[[File:UnderCon icon.svg|40px|link={{TALKPAGENAME}}#Bình duyệt|alt=Mục từ này cần được bình duyệt|Mục từ này cần được bình duyệt]]</indicator>
 [[File:Christiaan Huygens-painting.jpeg|thumb|Chân dung Huygens do [[Caspar Netscher]] vẽ (1671).]]
-'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0}}</ref>{{rp|1}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vì lẽ đó ông được gọi là nhà [[vật lý lý thuyết]] đầu tiên và một trong những nhà sáng lập của [[vật lý toán]] hiện đại.
+'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn, phát minh người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0}}</ref>{{rp|1–2}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vì lẽ đó ông được gọi là nhà [[vật lý lý thuyết]] đầu tiên và một trong những nhà sáng lập của [[vật lý toán]] hiện đại.
 {{clear}}

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 <indicator name="mới">[[File:UnderCon icon.svg|40px|link={{TALKPAGENAME}}#Bình duyệt|alt=Mục từ này cần được bình duyệt|Mục từ này cần được bình duyệt]]</indicator>
 [[File:Christiaan Huygens-painting.jpeg|thumb|Chân dung Huygens do [[Caspar Netscher]] vẽ (1671).]]
-'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn, và phát minh người Hà Lan. Ông được xem là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất mọi thời đại và nhân vật tiêu biểu trong cách mạng khoa học. Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Về lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Trong vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vì lẽ đó ông được gọi là nhà [[vật lý lý thuyết]] đầu tiên và một trong những nhà sáng lập của [[vật lý toán]] hiện đại.
+'''Christiaan Huygens''' (14 tháng 4 năm 1629 – 8 tháng 7 năm 1695) là một nhà toán học, vật lý, thiên văn người Hà Lan và một trong những nhân vật tiêu biểu của [[cách mạng khoa học]].<ref name="Yoder1988">{{cite book | last = Yoder | first = Joella G. | date = 1988 | title = Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-52481-0}}</ref>{{rp|1}} Ở lĩnh vực vật lý, Huygens có những đóng góp đột phá về [[quang học]] và [[cơ học]].<ref name="Gingerich">{{cite journal | last = Gingerich | first = Owen | title = A Titan of physics | journal = Nature | date = December 2005 | volume = 438 | issue = 7071 | pages = 1083–1084 | doi = 10.1038/4381083a | bibcode = 2005Natur.438.1083G | s2cid = 4429254}}</ref> Trong lĩnh vực thiên văn ông chủ yếu được biết đến vì những nghiên cứu về [[vành đai Sao Thổ]] cùng việc khám phá ra [[vệ tinh Titan]] của nó.<ref name="Gingerich"/><ref name="Louwman">{{cite conference | title = Christiaan Huygens and his telescopes | last1 = Louwman | first1 = P. | date = April 2004 | publisher = ESA Publications Division | book-title = Titan - from discovery to encounter | conference = International Conference on the occasion of the 375th birthday of Christiaan Huygens | pages = 103–114 | location = Noordwijk, Netherlands | bibcode = 2004ESASP1278..103L | isbn = 92-9092-997-9}}</ref> Với vai trò là nhà phát minh, ông cải tiến thiết kế của [[kính viễn vọng]],<ref name="Louwman"/><ref name="Chapman">{{cite journal | last = Chapman | first = Allan | title = Christiaan Huygens (1629–1695): astronomer and mechanician | journal = Endeavour | date = January 1995 | volume = 19 | issue = 4 | pages = 140–145 | doi = 10.1016/0160-9327(95)90076-4 | s2cid = 94714575}}</ref> sáng chế ra [[đồng hồ quả lắc]]<ref name="Gingerich"/> giúp ích quan trọng trong việc xác định thời gian và là đồng hồ đầu tiên có độ chuẩn xác đáng tin cậy cho thí nghiệm khoa học.<ref name="Yoder"/>{{rp|45}} Huygens là người đầu tiên ý tưởng hóa một vấn đề vật lý bằng một tập hợp các thông số rồi dùng toán học phân tích<ref name="Yoder">{{cite book | editor1-last = Grattan-Guinness | editor1-first = I. | editor2-last = Corry | editor2-first = Leo | editor3-last = Guicciardini | editor3-first = Niccolo | title = Landmark Writings in Western Mathematics 1640-1940 | last1 = Yoder | first1 = Joella G. | chapter = Christiaan Huygens, book on the pendulum clock (1673) | date = 2005 | pages = 33–45 | publisher = Elsevier | doi = 10.1016/B978-044450871-3/50084-X}}</ref>{{rp|33}} và người đầu tiên lý giải một hiện tượng vật lý không thể quan sát hoàn toàn bằng toán học. Vì lẽ đó ông được gọi là nhà [[vật lý lý thuyết]] đầu tiên và một trong những nhà sáng lập của [[vật lý toán]] hiện đại.
 {{clear}}