Đại bạo tạc - Lịch sử thay đổi

Hadubrandlied vào lúc 20:14, ngày 3 tháng 11 năm 2020

2020-11-03T20:14:12Z

Hadubrandlied: Hadubrandlied đã đổi Vụ Nổ Lớn thành Đại bạo tạc: Sai

2020-11-03T20:13:32Z

Hadubrandlied đã đổi Vụ Nổ Lớn thành Đại bạo tạc: Sai

Hadubrandlied vào lúc 20:13, ngày 3 tháng 11 năm 2020

2020-11-03T20:13:06Z

Taitamtinh: Bài mới chọn lọc

2020-10-30T18:05:47Z

Bài mới chọn lọc

Xem thay đổi

@@ Dòng 97: / Dòng 97: @@
 }}</ref> Sau giai đoạn này, vũ trụ ở vào trạng thái cực nóng và đặc và bắt đầu [[mêtric giãn nở của không gian|giãn nở]] nhanh chóng. Sau giai đoạn lạm phát, vũ trụ đủ "lạnh" để năng lượng bức xạ ([[photon]]) [[sự tương đương khối lượng-năng lượng|chuyển đổi]] thành nhiều [[hạt hạ nguyên tử]], bao gồm [[proton]], [[neutron]], và [[electron]]. Tuy những hạt nhân nguyên tử đơn giản có thể hình thành nhanh chóng sau Big Bang, phải mất hàng nghìn năm sau các [[nguyên tử]] trung hòa điện mới xuất hiện. Nguyên tố đầu tiên sinh ra là [[hiđrô]], cùng với lượng nhỏ [[heli]] và [[liti]]. Những đám mây khổng lồ chứa các nguyên tố nguyên thủy sau đó hội tụ lại bởi [[tương tác hấp dẫn|hấp dẫn]] để hình thành nên các [[sao|ngôi sao]] và các [[thiên hà]] rồi [[siêu đám thiên hà]], và [[bảng tuần hoàn|nguyên tố nặng hơn]] hoặc được tổng hợp trong lòng ngôi sao hoặc sinh ra từ các vụ nổ [[siêu tân tinh]].
-Thuyết Vụ Nổ Lớn là một [[lý thuyết|lý thuyết khoa học]] đã được kiểm chứng và được cộng đồng khoa học chấp nhận rộng rãi. Nó đưa ra cách giải thích hoàn thiện về nhiều loại hiện tượng quan sát thấy trong vũ trụ, bao gồm sự có mặt của những nguyên tố nhẹ, [[bức xạ phông vi sóng vũ trụ|bức xạ nền vi sóng vũ trụ]], [[cấu trúc vĩ mô của vũ trụ]], và [[định luật Hubble]] đối với [[siêu tân tinh loại Ia]].<ref>
+Đại bạo tạc là một [[lý thuyết|lý thuyết khoa học]] đã được kiểm chứng và được cộng đồng khoa học chấp nhận rộng rãi. Nó đưa ra cách giải thích hoàn thiện về nhiều loại hiện tượng quan sát thấy trong vũ trụ, bao gồm sự có mặt của những nguyên tố nhẹ, [[bức xạ phông vi sóng vũ trụ|bức xạ nền vi sóng vũ trụ]], [[cấu trúc vĩ mô của vũ trụ]], và [[định luật Hubble]] đối với [[siêu tân tinh loại Ia]].<ref>
 {{chú thích web
   |last=Wright |first=E.L.

@@ Dòng 3: / Dòng 3: @@
 <!-- BẮT ĐẦU NỘI DUNG MỤC TỪ Ở DƯỚI ĐÂY. XIN ĐỪNG SỬA ĐỔI GÌ TỪ DÒNG NÀY TRỞ LÊN TRÊN, TRƯỚC KHI MỤC TỪ ĐƯỢC BÌNH DUYỆT -->
 {{1000 bài cơ bản}}
-[[Tập tin:Universe expansion.png|nhỏ|268px|Theo thuyết Vụ Nổ Lớn, [[vũ trụ]] bắt nguồn từ một trạng thái vô cùng đặc và vô cùng nóng (điểm dưới cùng). Một lý giải thường gặp đó là [[không gian]] tự nó đang giãn nở, khiến các [[thiên hà]] đang lùi ra xa lẫn nhau, giống như các điểm trên quả bóng thổi phồng. Hình này minh họa vũ trụ phẳng đang giãn nở.]]
+[[Tập tin:Universe expansion.png|nhỏ|268px|Theo thuyết đại bạo tạc, [[vũ trụ]] bắt nguồn từ một trạng thái vô cùng đặc và vô cùng nóng (điểm dưới cùng). Một lý giải thường gặp đó là [[không gian]] tự nó đang giãn nở, khiến các [[thiên hà]] đang lùi ra xa lẫn nhau, giống như các điểm trên quả bóng thổi phồng. Hình này minh họa vũ trụ phẳng đang giãn nở.]]
 [[Tập tin:Reion diagram.jpg|nhỏ|268px|Các giai đoạn tiến hóa của vũ trụ, bắt đầu từ Vụ nổ lớn và giai đoạn lạm phát.]]
 {{Vũ trụ học vật lý|cTopic=Các chủ đề chính}}
 {{Biểu thời gian lịch sử tự nhiên}}
 {{Vật lý hạt nhân}}
-Lý thuyết '''Vụ Nổ Lớn''', thường gọi theo [[tiếng Anh]] là '''Big Bang''', là mô hình [[vũ trụ học]] nổi bật miêu tả giai đoạn sơ khai của sự hình thành [[Vũ trụ]].<ref>{{chú thích web|last=Wollack|first=Edward J.|title=Cosmology: The Study of the Universe|url=http://map.gsfc.nasa.gov/universe/|work=Universe 101: Big Bang Theory|publisher=[[NASA]]|accessdate=10 tháng 2 năm 2013|date=ngày 10 tháng 12 năm 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514230003/http://map.gsfc.nasa.gov/universe/|archivedate=2011-05-14|deadurl=yes}}: « Phần hai thảo luận về những kiểm tra cổ điển về thuyết Big Bang mà nó đã vượt qua được và do vậy lý thuyết này miêu tả đúng đắn những gì về vũ trụ sơ khai. »</ref> Theo lý thuyết này, Vụ Nổ Lớn xảy ra cách hiện nay xấp xỉ '''[[:en:Planck (spacecraft)#2013 data release|13,798 ± 0,037]]''' [[tỷ]] năm trước,<ref name="ESA-20130321">{{chú thích web |author=Staff |title=Planck Reveals An Almost Perfect Universe |url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Planck/Planck_reveals_an_almost_perfect_Universe |work=[[Cơ quan vũ trụ châu Âu|ESA]] |date=ngày 21 tháng 3 năm 2013 |accessdate=ngày 21 tháng 3 năm 2013 }}</ref><ref name="NASA-20130321">{{chú thích web
+'''Đại bạo tạc''' (大爆炸), '''đại phích lịch''' (大霹靂) hoặc '''Bigbang''' là mô hình [[vũ trụ học]] nổi bật miêu tả giai đoạn sơ khai của sự hình thành [[Vũ trụ]].<ref>{{chú thích web|last=Wollack|first=Edward J.|title=Cosmology: The Study of the Universe|url=http://map.gsfc.nasa.gov/universe/|work=Universe 101: Big Bang Theory|publisher=[[NASA]]|accessdate=10 tháng 2 năm 2013|date=ngày 10 tháng 12 năm 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514230003/http://map.gsfc.nasa.gov/universe/|archivedate=2011-05-14|deadurl=yes}}: « Phần hai thảo luận về những kiểm tra cổ điển về thuyết Big Bang mà nó đã vượt qua được và do vậy lý thuyết này miêu tả đúng đắn những gì về vũ trụ sơ khai. »</ref> Theo lý thuyết này, Vụ Nổ Lớn xảy ra cách hiện nay xấp xỉ '''[[:en:Planck (spacecraft)#2013 data release|13,798 ± 0,037]]''' [[tỷ]] năm trước,<ref name="ESA-20130321">{{chú thích web |author=Staff |title=Planck Reveals An Almost Perfect Universe |url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Planck/Planck_reveals_an_almost_perfect_Universe |work=[[Cơ quan vũ trụ châu Âu|ESA]] |date=ngày 21 tháng 3 năm 2013 |accessdate=ngày 21 tháng 3 năm 2013 }}</ref><ref name="NASA-20130321">{{chú thích web
 |last1=Clavin
 |first1=Whitney