Áp cao Xibia - Lịch sử thay đổi

Tttrung vào lúc 14:51, ngày 7 tháng 5 năm 2021

2021-05-07T14:51:33Z

Tttrung vào lúc 06:33, ngày 7 tháng 5 năm 2021

2021-05-07T06:33:13Z

Tttrung vào lúc 06:30, ngày 7 tháng 5 năm 2021

2021-05-07T06:30:11Z

Tttrung: /* Ảnh hưởng của không khí cực đới biến tính từ áp cao Xibia đến miền bắc Việt Nam */

2021-05-06T15:47:47Z

Ảnh hưởng của không khí cực đới biến tính từ áp cao Xibia đến miền bắc Việt Nam

Tttrung vào lúc 15:46, ngày 6 tháng 5 năm 2021

2021-05-06T15:46:01Z

Tttrung vào lúc 15:43, ngày 6 tháng 5 năm 2021

2021-05-06T15:43:46Z

Tttrung vào lúc 15:30, ngày 6 tháng 5 năm 2021

2021-05-06T15:30:56Z

Tttrung vào lúc 15:16, ngày 6 tháng 5 năm 2021

2021-05-06T15:16:46Z

Tttrung vào lúc 15:16, ngày 6 tháng 5 năm 2021

2021-05-06T15:16:15Z

Tttrung vào lúc 15:15, ngày 6 tháng 5 năm 2021

2021-05-06T15:15:35Z

@@ Dòng 7: / Dòng 7: @@
 Áp cao Xibia tồn tại ở 45°N ở phía đông bắc Xibia. Đây là một trong những trung tâm hoạt động chính trong mùa đông ở bán cầu bắc (Rossby, 1945). Sự ảnh hưởng của độ cao đến áp cao Xibia hiếm khi được cảm nhận ở độ cao trên 2400 m vì nó được tạo thành từ không khí lạnh dày đặc. Trục của áp cao nghiêng về phía nam mạnh mẽ khi cường độ giảm.<ref name="Petterssen1969">Petterssen S, Introduction to Meterology, 3rd edn, New York: McGraw-Hill, 1969</ref>
-Không khí lạnh, khô phát triển trên khắp châu Á trong mùa đông bị hạn chế ở phía nam bởi dãy [[Hymalaya]] và các dãy núi khác kéo dài về phía tây về phía nam châu Âu. Các dãy núi dọc theo bờ biển phía đông châu Á đã hạn chế sự lan rộng của không khí lạnh về phía đông, trong khi không có chướng ngại vật lớn nào tồn tại ở phía tây để ngăn không khí ấm hơn đến từ [[Đại Tây Dương]]. Như một hệ quả của những điều kiện địa hình này, áp cao Xibia bị loại bỏ ở các vùng của bờ biển phía tây. Nói chung, vùng áp cao bao phủ khu vực rộng lớn từ sườn núi quanh [[Biển Caspi]] đến [[sông Anadyr]] ở phía đông bắc Siberia, tập trung quanh khu vực Baikal.<ref name="Petterssen1969"/>
+Không khí lạnh, khô phát triển trên khắp châu Á trong mùa đông bị hạn chế ở phía nam bởi dãy [[Hymalaya]] và các dãy núi khác kéo dài về phía tây về phía nam châu Âu. Các dãy núi dọc theo bờ biển phía đông châu Á đã hạn chế sự lan rộng của không khí lạnh về phía đông, trong khi không có chướng ngại vật lớn nào tồn tại ở phía tây để ngăn không khí ấm hơn đến từ [[Đại Tây Dương]]. Như một hệ quả của những điều kiện địa hình này, áp cao Xibia bị loại bỏ ở các vùng của bờ biển phía tây. Nói chung, vùng áp cao bao phủ khu vực rộng lớn từ sườn núi quanh [[Biển Caspi]] đến [[sông Anadyr]] ở phía đông bắc Xibia, tập trung quanh khu vực [[Baikal]].<ref name="Petterssen1969"/>
 [[Hình:SeaLevelPressure-Asia-Jul.png|nhỏ|trái|350px|'''Hình 2''' - Áp suất mực nước biển trung bình ở châu Á vào tháng 7 từ năm 1970 đến 2020 (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Khromov, 1956<ref>Trewartha G.T, Horne L.H, An Introduction to Climate, 5th edn, New York: McGrawHill, 1980</ref>)]]
 Áp cao Xibia có xu hướng bị dịch chuyển về phía [[Thái Bình Dương]] của [[lục địa Âu - Á]] trong thời kỳ hoàn lưu phát triển mạnh mẽ. Sự dịch chuyển về phía tây theo hướng châu Âu xảy ra trong các giai đoạn xen kẽ khi hoàn lưu yếu. Điều kiện thời tiết bị ảnh hưởng sâu sắc bởi những thay đổi của áp suất. Ví dụ, tây bắc châu Âu sẽ chịu một luồng không khí cực kỳ lạnh và khô từ châu Á trong thời gian hoàn lưu yếu.<ref>Rossby C.G, The scientific basis of modern meteorology, Handbook of Meteorology, New York: McGraw-Hill, 1945, pp. 502–529</ref>

@@ Dòng 11: / Dòng 11: @@
 Áp cao Xibia có xu hướng bị dịch chuyển về phía [[Thái Bình Dương]] của [[lục địa Âu - Á]] trong thời kỳ hoàn lưu phát triển mạnh mẽ. Sự dịch chuyển về phía tây theo hướng châu Âu xảy ra trong các giai đoạn xen kẽ khi hoàn lưu yếu. Điều kiện thời tiết bị ảnh hưởng sâu sắc bởi những thay đổi của áp suất. Ví dụ, tây bắc châu Âu sẽ chịu một luồng không khí cực kỳ lạnh và khô từ châu Á trong thời gian hoàn lưu yếu.<ref>Rossby C.G, The scientific basis of modern meteorology, Handbook of Meteorology, New York: McGraw-Hill, 1945, pp. 502–529</ref>
-[[Hình:SeaLevelPressure-World-Jan.png|nhỏ|350px|'''Hình 3''' - Áp cao Xibia trong hệ thống các vùng khí áp mặt đất toàn cầu, trong tháng 1 từ năm 1970 đến 2020 (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Khromov, 1956<ref name="Khromov1956"/>)]]
+[[Hình:SeaLevelPressure-World-Jan.png|nhỏ|350px|'''Hình 3''' - Áp cao Xibia trong hệ thống các vùng áp suất mực nước biển toàn cầu, trong tháng 1 từ năm 1970 đến 2020 (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Khromov, 1956<ref name="Khromov1956"/>)]]
-Hình 3 thể hiện sự phân bố khí áp mặt đất tháng 1.<ref name="Khromov1956">Хромов С. П, Муссоны в общей циркуляции атмосферы, Сб. «Воейков и современные проблемы климатологии», Гидрометеоиздат, Л, 1956.</ref> Từ bản đồ có thể nhận thấy: tồn tại một cao áp lạnh có quy mô lớn nhất trên Trái đất với tâm ở khu vực Baikal - Mông Cổ và được gọi là áp cao Xibia. Vùng trung tâm áp cao được giới hạn bởi đường đẳng áp có giá trị 1035mb.
+Hình 3 thể hiện sự phân bố áp suất mực nước biển tháng 1 trên toàn cầu.<ref name="Khromov1956">Хромов С. П, Муссоны в общей циркуляции атмосферы, Сб. «Воейков и современные проблемы климатологии», Гидрометеоиздат, Л, 1956.</ref> Từ bản đồ có thể nhận thấy: tồn tại một cao áp lạnh có quy mô lớn nhất trên Trái đất với tâm ở khu vực Baikal - Mông Cổ và được gọi là áp cao Xibia. Vùng trung tâm áp cao được giới hạn bởi đường đẳng áp có giá trị 1035mb.
 Từ bản đồ có thể thấy ba sống áp cao mở rộng về ba phía: sống phía tây tới tận biển Caspi và [[Hắc Hải]] (Biển Đen); sống phía bắc tới sát Bắc Băng Dương; sống đông nam tiến sâu vào miền nhiệt đới tới [[Đông Nam Á]]. Hai sống ở phía tây và phía bắc là hệ quả của những đợt xâm nhập lạnh theo sau [[front Bắc Băng Dương]] và [[front cực]] phát triển từ phía tây, góp phần tăng cường khối không khí lạnh trong khu vực áp cao Xibia. Trong quá trình di chuyển về phía nam, không khí lạnh bị cao nguyên [[Tây Tạng]] chặn ở phía nam còn [[áp thấp Aleut]] khi đó mở rộng về phía tây nam chặn áp cao Xibia phát triển về phía đông nên không khí lạnh chỉ có thể xâm nhập xuống phía đông nam. Không khí lạnh sau khi xâm nhập tới miền đông nam Trung Quốc vượt qua các dãy núi ở khu vực này (đáng kể nhất là dãy núi [[Nam Lĩnh]] có độ cao trung bình 2.000m), dừng lại ở đây 1-2 ngày với ranh giới phía nam là [[front tĩnh Hoa Nam]]. Sau khi nhận bổ sung không khí lạnh ở phía bắc tới, vượt qua dãy Nam Lĩnh xâm nhập xuống phía nam.<ref name="Trần Công Minh 2006">Trần Công Minh, Khí tượng và khí hậu đại cương, NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội, 2006, 281 tr.</ref>

@@ Dòng 12: / Dòng 12: @@
 [[Hình:SeaLevelPressure-World-Jan.png|nhỏ|350px|'''Hình 3''' - Áp cao Xibia trong hệ thống các vùng khí áp mặt đất toàn cầu, trong tháng 1 từ năm 1970 đến 2020 (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Khromov, 1956<ref name="Khromov1956"/>)]]
-Hình 3 thể hiện sự phân bố khí áp mặt đất vào mùa đông (quanh đỉnh điểm mùa đông là tháng 1).<ref name="Khromov1956">Хромов С. П, Муссоны в общей циркуляции атмосферы, Сб. «Воейков и современные проблемы климатологии», Гидрометеоиздат, Л, 1956.</ref> Từ bản đồ có thể nhận thấy: tồn tại một cao áp lạnh có quy mô lớn nhất trên Trái đất với tâm ở khu vực Baikal - Mông Cổ và được gọi là áp cao Xibia. Vùng trung tâm áp cao được giới hạn bởi đường đẳng áp có giá trị 1035mb.
+Hình 3 thể hiện sự phân bố khí áp mặt đất tháng 1.<ref name="Khromov1956">Хромов С. П, Муссоны в общей циркуляции атмосферы, Сб. «Воейков и современные проблемы климатологии», Гидрометеоиздат, Л, 1956.</ref> Từ bản đồ có thể nhận thấy: tồn tại một cao áp lạnh có quy mô lớn nhất trên Trái đất với tâm ở khu vực Baikal - Mông Cổ và được gọi là áp cao Xibia. Vùng trung tâm áp cao được giới hạn bởi đường đẳng áp có giá trị 1035mb.
 Từ bản đồ có thể thấy ba sống áp cao mở rộng về ba phía: sống phía tây tới tận biển Caspi và [[Hắc Hải]] (Biển Đen); sống phía bắc tới sát Bắc Băng Dương; sống đông nam tiến sâu vào miền nhiệt đới tới [[Đông Nam Á]]. Hai sống ở phía tây và phía bắc là hệ quả của những đợt xâm nhập lạnh theo sau [[front Bắc Băng Dương]] và [[front cực]] phát triển từ phía tây, góp phần tăng cường khối không khí lạnh trong khu vực áp cao Xibia. Trong quá trình di chuyển về phía nam, không khí lạnh bị cao nguyên [[Tây Tạng]] chặn ở phía nam còn [[áp thấp Aleut]] khi đó mở rộng về phía tây nam chặn áp cao Xibia phát triển về phía đông nên không khí lạnh chỉ có thể xâm nhập xuống phía đông nam. Không khí lạnh sau khi xâm nhập tới miền đông nam Trung Quốc vượt qua các dãy núi ở khu vực này (đáng kể nhất là dãy núi [[Nam Lĩnh]] có độ cao trung bình 2.000m), dừng lại ở đây 1-2 ngày với ranh giới phía nam là [[front tĩnh Hoa Nam]]. Sau khi nhận bổ sung không khí lạnh ở phía bắc tới, vượt qua dãy Nam Lĩnh xâm nhập xuống phía nam.<ref name="Trần Công Minh 2006">Trần Công Minh, Khí tượng và khí hậu đại cương, NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội, 2006, 281 tr.</ref>

@@ Dòng 25: / Dòng 25: @@
 ==Ảnh hưởng của không khí cực đới biến tính từ áp cao Xibia đến miền bắc Việt Nam==
-Từ hình 3 ta thấy: đường dòng trung bình tháng 1 ( đường dòng 1019mb và 1013mb) phân kỳ từ áp cao Xibia theo hướng đông bắc xuống tây nam đưa không khí cực đới biến tính bao phủ khắp lãnh thổ Việt Nam. Trên thực tế, ở phía Bắc 16°B, những đợt xâm nhập của không khí cực đới, lạnh khô chỉ gây ra các dợt giảm nhiệt độ nhiều khi gió mùa đông bắc mạnh ngoài khơi biển Đông gây ra tình trạng nhiều mây và cho mưa ở Bắc Trung Bộ. Gió mùa đông bắc càng mạnh, khả năng mưa ở đây càng nhiều do hiệu ứng nâng của dãy Trường Sơn đối với đông bắc. Ở phía nam vĩ tuyến này, không khí cực đới tiếp tục biến tính, nóng và ẩm lên nhiên nên khó phân biệt được với tín phong đông bắc từ phần phía nam áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dương trên khu vực này. Vào cuối mùa đông, gió mùa đông bắc thổi từ sống áp cao Xibia, mở rộng lệch sang phía đông đưa không khí cực đới qua quãng đường dài trên biển trước khi tới miền Bắc Việt Nam gây nên hiện tượng giảm nhiệt độ và kèm theo thời tiến mưa nhỏ, mưa phùn.<ref>Trần Công Minh, Khí tượng Synôp (Phần nhiệt đới), NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2006, 167 tr.</ref>
+Từ hình 3 ta thấy: đường dòng trung bình tháng 1 (dải màu trắng trên hình, từ 1015mb đến 1020mb) phân kỳ từ áp cao Xibia theo hướng đông bắc xuống tây nam đưa không khí cực đới biến tính bao phủ khắp lãnh thổ Việt Nam. Trên thực tế, ở phía Bắc 16°B, những đợt xâm nhập của không khí cực đới, lạnh khô chỉ gây ra các dợt giảm nhiệt độ nhiều khi gió mùa đông bắc mạnh ngoài khơi biển Đông gây ra tình trạng nhiều mây và cho mưa ở Bắc Trung Bộ. Gió mùa đông bắc càng mạnh, khả năng mưa ở đây càng nhiều do hiệu ứng nâng của dãy Trường Sơn đối với đông bắc. Ở phía nam vĩ tuyến này, không khí cực đới tiếp tục biến tính, nóng và ẩm lên nhiên nên khó phân biệt được với tín phong đông bắc từ phần phía nam áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dương trên khu vực này. Vào cuối mùa đông, gió mùa đông bắc thổi từ sống áp cao Xibia, mở rộng lệch sang phía đông đưa không khí cực đới qua quãng đường dài trên biển trước khi tới miền Bắc Việt Nam gây nên hiện tượng giảm nhiệt độ và kèm theo thời tiến mưa nhỏ, mưa phùn.<ref>Trần Công Minh, Khí tượng Synôp (Phần nhiệt đới), NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2006, 167 tr.</ref>
 ==Tài liệu tham khảo==
 <references/>

@@ Dòng 11: / Dòng 11: @@
 Áp cao Xibia có xu hướng bị dịch chuyển về phía [[Thái Bình Dương]] của [[lục địa Âu - Á]] trong thời kỳ hoàn lưu phát triển mạnh mẽ. Sự dịch chuyển về phía tây theo hướng châu Âu xảy ra trong các giai đoạn xen kẽ khi hoàn lưu yếu. Điều kiện thời tiết bị ảnh hưởng sâu sắc bởi những thay đổi của áp suất. Ví dụ, tây bắc châu Âu sẽ chịu một luồng không khí cực kỳ lạnh và khô từ châu Á trong thời gian hoàn lưu yếu.<ref>Rossby C.G, The scientific basis of modern meteorology, Handbook of Meteorology, New York: McGraw-Hill, 1945, pp. 502–529</ref>
-[[Hình:SeaLevelPressure-World-Jan.png|nhỏ|350px|'''Hình 3''' - Áp cao Xibia trong hệ thống các vùng khí áp mặt đất toàn cầu, trong tháng 1 từ năm 1970 đến 2020, (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Khromov, 1956<ref name="Khromov1956"/>)]]
+[[Hình:SeaLevelPressure-World-Jan.png|nhỏ|350px|'''Hình 3''' - Áp cao Xibia trong hệ thống các vùng khí áp mặt đất toàn cầu, trong tháng 1 từ năm 1970 đến 2020 (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Khromov, 1956<ref name="Khromov1956"/>)]]
 Hình 3 thể hiện sự phân bố khí áp mặt đất vào mùa đông (quanh đỉnh điểm mùa đông là tháng 1).<ref name="Khromov1956">Хромов С. П, Муссоны в общей циркуляции атмосферы, Сб. «Воейков и современные проблемы климатологии», Гидрометеоиздат, Л, 1956.</ref> Từ bản đồ có thể nhận thấy: tồn tại một cao áp lạnh có quy mô lớn nhất trên Trái đất với tâm ở khu vực Baikal - Mông Cổ và được gọi là áp cao Xibia. Vùng trung tâm áp cao được giới hạn bởi đường đẳng áp có giá trị 1035mb.

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 {{mới}}
-[[Hình:SeaLevelPressure-Asia-Jan.png|nhỏ|350px|'''Hình 1''' - [[Áp suất mực nước biển]] ở châu Á, trong tháng 1 từ năm 1970 đến 2020, thể hiện vị trí của áp cao Xibia (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Allaby, 2001<ref>Allaby M, Encyclopedia of Weather and Climate, New York: Facts on File, 2001.</ref>)]]
+[[Hình:SeaLevelPressure-Asia-Jan.png|nhỏ|350px|'''Hình 1''' - [[Áp suất mực nước biển]] trung bình ở châu Á, trong tháng 1 từ năm 1970 đến 2020, thể hiện vị trí của áp cao Xibia (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Allaby, 2001<ref>Allaby M, Encyclopedia of Weather and Climate, New York: Facts on File, 2001</ref>)]]
 '''Áp cao Xibia''' là một vùng [[áp suất]] [[khí quyển]] cao, hình thành vào mùa đông trên khu vực phía nam [[Xibia]].
@@ Dòng 8: / Dòng 8: @@
 Không khí lạnh, khô phát triển trên khắp châu Á trong mùa đông bị hạn chế ở phía nam bởi dãy [[Hymalaya]] và các dãy núi khác kéo dài về phía tây về phía nam châu Âu. Các dãy núi dọc theo bờ biển phía đông châu Á đã hạn chế sự lan rộng của không khí lạnh về phía đông, trong khi không có chướng ngại vật lớn nào tồn tại ở phía tây để ngăn không khí ấm hơn đến từ [[Đại Tây Dương]]. Như một hệ quả của những điều kiện địa hình này, áp cao Xibia bị loại bỏ ở các vùng của bờ biển phía tây. Nói chung, vùng áp cao bao phủ khu vực rộng lớn từ sườn núi quanh [[Biển Caspi]] đến [[sông Anadyr]] ở phía đông bắc Siberia, tập trung quanh khu vực Baikal.<ref name="Petterssen1969"/>
+[[Hình:SeaLevelPressure-Asia-Jul.png|nhỏ|trái|350px|'''Hình 2''' - Áp suất mực nước biển trung bình ở châu Á vào tháng 7 (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Khromov, 1956<ref>Trewartha G.T, Horne L.H, An Introduction to Climate, 5th edn, New York: McGrawHill, 1980</ref>)]]
 Áp cao Xibia có xu hướng bị dịch chuyển về phía [[Thái Bình Dương]] của [[lục địa Âu - Á]] trong thời kỳ hoàn lưu phát triển mạnh mẽ. Sự dịch chuyển về phía tây theo hướng châu Âu xảy ra trong các giai đoạn xen kẽ khi hoàn lưu yếu. Điều kiện thời tiết bị ảnh hưởng sâu sắc bởi những thay đổi của áp suất. Ví dụ, tây bắc châu Âu sẽ chịu một luồng không khí cực kỳ lạnh và khô từ châu Á trong thời gian hoàn lưu yếu.<ref>Rossby C.G, The scientific basis of modern meteorology, Handbook of Meteorology, New York: McGraw-Hill, 1945, pp. 502–529</ref>
 [[Hình:Siberian High.png|nhỏ|350px|'''Hình 3''' - Áp cao Xibia trong hệ thống các vùng khí áp mặt đất toàn cầu, trong các tháng mùa đông của [[bắc bán cầu]] từ năm 1961 đến 2017, (theo [https://psl.noaa.gov/cgi-bin/data/composites/printpage.pl dữ liệu phân tích lại NCEP / NCAR], tham khảo thêm Khromov, 1956<ref name="Khromov1956"/>)]]